Farèn

Gezien: de documentaire 'Water tussen ons' van een jonge Iraans-Nederlandse filmmaakster Faydim Ramshe. Het is een film over haar moeder Farèn die ooit een Iraanse zwemkampioen was maar na haar echtscheiding Iran ontvlucht is met achterlating van haar dochtertje. Het is een veel te groot verhaal, dus de dochter die haar moeder vijftien jaar later volgde en inmiddels de Filmacademie afgerond heeft, heeft er iets fascinerend poëtisch samengebalds van gemaakt. Niets over de jeugd in Iran met de weggelopen moeder.  Nee, een portret van de moeder die een restaurant genaamd Farèn heeft in Maastricht en daar migranten-meisjes laat werken en opbloeien. Ze geeft die meisjes ook zwemles. In feite geeft ze die meisjes de liefde die ze haar dochter niet gaf.

Een beetje googelen (mijn favoriete hobby) levert op dat er al een film aan deze film vooraf ging, of was het een onderzoeksplan voor déze film toen onder de werktitel 'Onder Zeeniveau', waarbij dochter Faydim in smetteloos Nederlands haar idee voor de film over dit Iraanse restaurant uit Maastricht uitlegt, en daarbij totaal achterwege laat dat het om haar moeder gaat. Een Iraans restaurant waar ze als Iraanse wel eens komt, zegt ze. Hoe zou dat zijn, een film maken over je moeder in haar verre leven.

- De documentaire: https://www.npodoc.nl/documentaires/2025/11/water-tussen-ons.html

- Het restaurant: https://faren.nl/

- https://fondszoz.nl/project/onder-zeeniveau/

Sjoeltoernooi

Met de Duitse vriendinnen gaan we naar een sjoel-event. Het is in de middag in een voor mij nieuw hip café Hondekop aan de Daalsedijk. Eigenlijk helemaal niet ver van mijn huis, maar ik had nooit reden om er naar toe te gaan. Het café staat in een nieuw ontwikkeld stukje stad tegen het oude rangeerterrein van het Werkspoor. Creatief, verrassend. Doet een beetje denken aan het Java-eiland in Amsterdam, industrieel met bijzondere kleinschalige architectuur. Hoe anders dan die krankzinnige cityvorming op het Jaarbeursterrein. Maar dit terzijde.

Hoe we hier terecht zijn gekomen? De Limburgse vriendin heeft een zoon die event-management heeft gestudeerd. En dit is dan zo'n event, in de middag. Mensen kunnen in teams komen sjoelen. Er komen vooral jonge mensen op af. Er zijn er heel wat op af gekomen. Ze krijgen een sjoelbak en een hapje en een biertje en er is een deejay. En er is ook nog een zangeres van het Utrechtse levenslied. De Limburgse vriendin voelt zich helemaal thuis en danst glimmend van vreugde de polonaise. Het is net carnaval, zegt ze verheugd.

De rest van ons zestigsters vindt het veel te veel herrie, maar we geven toe: het is een universum zoals we lang niet zo meegemaakt hebben. Jonge mensen en ongecompliceerd plezier.

Sheila Sitalsings opa

Gelezen: Waar ik me voor schaam van Volkskrant-journaliste Sheila Sitalsing. Ik ben groot fan van haar. Sinds een jaar ofzo luister ik graag naar de vrijdagse Volkskrant-podcast  'De kamer van Klok', waar zij ook een prominente rol in speelt. 

Dit boek is vorig jaar verschenen en popt nu op als nieuwe titel I de e-bibliotheek. Het gaat over haar NSB-opa, van moederskant. Sheila heeft een Nederlandse moeder en een Hindoestaans-Surinaamse vader. Zelf is zij geboren in Paramaribo, dus een NSB-opa verwacht je niet meteen. Haar moeder heeft het haar leven lang geheim gehouden en pas op haar sterfbed verteld, nou ja niet eens verteld maar via een A4-tje. Die moeder was in een oorlog nog een meisje en dus ook lid. 

Het was een mededeling die er bij Sheila nogal in hakte. Zoektochten langs de bruine archiefdozen in het Nationaal Archief. Er zijn heel veel nazaten van mensen die 'fout' waren in de oorlog. Die kinderen en kleinkinderen kunnen er niets aan doen, maar er is veel afwijzing en schaamte. Sitalsing is heel goed in het ontleden en benoemen van alle nuances en grijstinten. Heel interessant boek.

Coba Ritsema

Vandaag naar het Frans Hals Museum in Haarlem waar een tentoonstelling hangt van de Haarlemse impressionist Coba Ritsema. Ik was nog nooit in het Frans Hals Museum en van Coba Ritsema heb ik wel gehoord maar ik geloof nog nooit wat gezien, maar ik las een bijzonder lovende inspirerende recensie in de Volkskrant. Het is wel een thema dit jaar: de prachtige schilderessen van zo een eeuw geleden. Ooit zeer succesvol, nu vrijwel vergeten. 

Ik was bij vrouwen in het Singermuseum, (verzamelaarsters en kunstenaressen), bij Jacoba van Heemskerk in het Kunstmuseum in Den Haag, bij Jo Koster in het Stedelijk Museum Gouda en dan nu weer Coba Ritsema. Twee jaar geleden bezocht ik de Duitse Paula Modersohn Becker in Bremen, de Russische Marianne Werefkin in Zwolle en de Zweedse Hilma Af Klint in het Kunstmuseum. Steeds het verhaal dat ze in hun tijd niet of nauwelijks onderdeden voor hun mannelijke collega's, maar de de tand des tijds deed hen verbleken. Ze schilderden vaak portretten en stillevens, binnen, want in hun eentje naar buiten mocht niet, en werden daarom door de modernisten traditioneel genoemd en dat was dan de genadeklap. Het is echt mooi werk. Ze was onderdeel van de Amsterdamse groep schilderessen De Joffers, wat volgens de Volkskrant een soort laatdunkende trem was: ongehuwde welgestelde dames. 

Wat erg geprezen wordt is de lose touch van het schilderwerk en het feit dat ze veel van haar (vrouwelijke) modellen op de rug schildert, wat extra intimiteit zou geven. Ze schildert ook steeds een buurmeisje Leentje. Eén keer ligt ze op bed, net als Breitners meisje in kimono. Maar waar het meisje van Breitner geërotiseerd wordt hangt het meisje van Ritsema wat te lanterfanten. 

Ik wil dat het werk van deze 'vergeten vrouwen' even sterk in mijn geheugen gegrift staat als een Van Gogh, een Breitner, een Kees van Dongen, een Jan Sluijters, een Charley Toorop. En dat werkt het best als je een oeuvre bij elkaar ziet.

https://franshalsmuseum.nl/nl/zien-en-doen/coba-ritsema

https://www.volkskrant.nl/tentoonstellingen/de-onbekendheid-van-coba-ritsema-is-ons-verlies-haar-schilderijen-komen-op-je-af-als-een-oase~b85fe77d/

Fruitmand

De Voetbalvriendin heeft haar kuitbeen gebroken.  Voor de kenner: een Weber A-fractuur. Eerst was ze er nog mee doorgelopen, maar nu zit ze op de bank met haar voet in een brace. Op Facebook schrijft ze heartbreaking 'Fruitmanden welkom' en dat neem ik natuurlijk ter harte. 

Fruitmanden zijn echt iets van vroeger, ik vind ze heel mooi. Als je écht ziek was kreeg je een fruitmand. Dat waren serieuze zaken. Erkenning. 

Ze stammen uit de tijd dat er nog Nederlandse groentewinkels waren. Ik weet niet of de Turkse groentewinkels het fenomeen kennen. Zou dus niet weten waar je ze kan kopen, behalve dan online. 

Dus ga ik er nu zelf een knutselen: een mandje uit de kast met ooit-nuttige-zaken, exotisch fruit, flesjes vers fruitsap en een grote reep Tony Chocolonely chocola, doorzichtig folie en versierselen van de inpaktafel van AH. Het is een heel project. 

Tijdens het bijzonder gezellige ziekenbezoek eten we de hele reep op. 

Kniekousen

Laatst zag ik een talkshow - ik weet niet meer welke - en toen ging het even over het verschil tussen boomers en millennials. Een van de verschillen die benoemd werden waren de sokken. Boomers zouden hoge sokken dragen en millennials korte sokjes. Nu val ik geloof ik in de categorie boomers, maar ik draag eigenlijk altijd korte sokjes. 

De laatste maand vind ik dat echt koud aan de kuiten en de 'hoge' sokken lossen dat ook niet op. Ik wil kniekousen. Bij de Hema hebben ze die niet op voorraad, die kun je online bestellen. Wel saai. Ze hebben ze alleen in het zwart, wit en grijs. 

Sokken is echt een issue. Liefst zou ik sokken en sokjes in alle kleuren willen, maar die vind je nergens meer. Ik heb vooral zwarte sokken, maar in de was raken er altijd sokken kwijt. Het is ook al moeilijk om de juiste zwarte sokken bij elkaar te vinden. Er blijft altijd een tuiltje losse sokken over. Die verzamel ik dan, in de hoop dat de andere ooit weer tevoorschijn komt. Maar nee. Dus de sokkenla is een bende.

Misschien is daar wat aan te doen met een paar setjes van dezelfde kniekousen. De Black Friday-ziekte is ook toegeslagen bij de sokkenverkoop van de Hema. Ik kan niet goed zien wat ik koop. Een paar? Twee paar? Als je 2+2 koopt krijg je wat gratis. Maar is dat dan twee sokken, twee páár sokken, of twee pakjes met twee paar sokken? Ik weet het niet. 

Het is best een grote doos als ik mijn pakje bij de Hema ga halen. Het zijn alleen maar wat kniekousen, zeg ik. Ik blijk acht paar zwarte kniekousen besteld te hebben. Zestien zwarte kniekousen. Dan is het nu maar tijd om korte metten te maken met de zwarte sokkenbende in mijn sokkenla.

Als je haar maar goed zit

Ik mag van mezelf een keer per drie maanden naar de kapper voor een vers kapsel. Vandaag is het weer zover. Ik heb een nieuwe kapper, sinds het Poolse Maisje is weggegaan bij de kapper in het winkelcentrum. Ik weet niet wat er gebeurd is. Iets niet fijns. Dat vond ik jammer, want ik was erg aan haar gehecht. 

Sinds mei heb ik een nieuw kapster. Voor de derde keer ben ik bij haar. We raken al een beetje aan elkaar gewend. Dat moet wel, want nieuwe krullen zetten duurt twee uur. Ik vind het niet eenvoudig om aan te geven hoe ik het graag wil. Het liefst wil ik grote woeste krullen. Breeduit. Maar de laatste tijd hangen de krullen een beetje suf naar beneden. Uw haar groeit heel hard, zegt de kapster. En het is heel zwaar. Wel heel gezond. Dus ditmaal knipt ze het weer wat korter. Nu moet ik er twee dagen van af blijven. Niet wassen, geen product in smeren. 

Het kan heel druk zijn bij deze kapper. Op hoogtijdagen werken er vijf praatgrage kapsters met evenzo praatgrage klanten. Ze hebben het over een tv-programma waarbij de politie van een bepaalde stad gevolgd wordt. Nu zou dat Utrecht zijn. Het gaat om het programma 'Bureau Utrecht' van RTL4. Het is heel erg in Utrecht, is het algemeen gevoelen. Ik weet niet, zeg ik zachtjes, ik kijk geen RTL4, maar woon hier heel vreedzaam en prettig.