De Lek

Met Ella doe ik een dagje langs de Lek. De dag begint onder een wolkendek en eindigt in de volle zon. We sluiten af met een lekkere lunch bij Caatje aan de Lek. 

Het veerpontje vaart vandaag ook. Een pensionado vaart de boot en kletst honderduit tegen de passagiers. We hadden vanochtend een vriend van Bobby op de koffie die in zijn werkend leven een heel belangrijke meneer was maar nu drie maanden met pensioen. Vol in het zwarte gat. Misschien is zo'n veerpont wat voor hem. Heen en weer, heen en weer, heen en weer, heen en weer.... 

Ritmiek

Nu ben ik ook weer terug bij het koor in Wittevrouwen, én op de fiets. Het wonderbaarlijke herstel gaat maar voort. Fietsen is nog wel ongemakkelijk en pijnlijk, maar ik houd het inmiddels wel 25 minuten vol. Het grootste punt is het afstappen. Eenmaal afgestapt gaat het wel weer. 

Vanavond hebben we een workshop. Een langharig jongmens met baard genaamd Gerben geeft een workshop ritmiek. We klappen op vele wijzen diverse ritmen, en we leren een Macedonisch volksliedje in 7/8ste maat. Sto mi e milo, ofzo. O had ik maar een winkeltje, zou het betekenen.

Het leuke van het Wittevrouwenkoor is dat het door zulke leuke jonge mensen gedirigeerd wordt. Ze zijn idealistisch en rommelig en aardig en wat al niet wat heel fijn is. Deze jongen vertelt dat hij een Slavisch vrouwenkoor leidt in de wijk Hoograven, dus dan heb je hem al googelend zo gevonden.

Meesterwerken uit Le Havre

Toen Bobby en ik een paar jaar geleden een weekje in Normandië op vakantie waren en onder andere de Tuinen van Etretat bezochten, wilde ik ook graag naar Le Havre naar het architectonische Musee d'Art Moderne met al zijn impressionistische werken. Ik had geen idee, maar het leek me wel wat, impressionisme in zo'n ruige havenstad. Rotterdam, zeg maar. Helaas zijn we toen niet gegaan, maar nu kun je naar het Singer Museum om een indruk te krijgen. 

Toen ik de afgelopen maanden weer beter en beter werd, dacht ik: Ga ik nu een nieuw leven beginnen en zo ja wat dan, of zal ik mijn oude dingen weer oppakken. Het  lijkt steeds meer op het laatste uit te draaien, wat logisch is want ik had leuke bezigheden buitenshuis. Zo ook mijn stukken over kunsttentoonstellingen in Museumkijker. 'Mag ik weer?' app ik aan Zwaze, en ik mag.  Vandaag dus naar Le Havre.

Werken van beroemde Franse kunstenaars als Auguste Renoir, Claude Monet, Raoul Dufy en Henri Matisse, vertellen het verhaal van de kunstenaarsstad die Le Havre ook was en is. In de negentiende eeuw groeide de stad uit  tot een knooppunt van handel en uitwisseling, dankzij de internationale scheepvaart en de spoorverbinding met Parijs. De aantrekkingskracht van de stad zit 'm niet alleen in de bedrijvigheid van de haven, maar ook in de atmosfeer van licht en zee aan de monding van de Seine. Kunstenaars als Eugène Boudin, Claude Monet, Raoul Dufy en Othon Friesz werden hier opgeleid, terwijl Parijse kunstenaars de laatste ontwikkelingen meebrachten. Gesteund door vermogende havenbaronnen ontstond er een levendig kunstklimaat.

In deze dynamische omgeving schilderde de jonge Monet, gefascineerd door het steeds veranderende licht zijn 'Impression, soleil levant' (1872), dat geldt als het startpunt van het impressionisme. In 1903 werd de impressionist Camille Pissarro naar Le Havre uitgenodigd, die er een reeks havengezichten schilderde, die de stad Le Havre verwierf voor het plaatselijke museum.

Raoul Dufy is eigenlijk wel de belangrijkste schilder van Le Havre. Van dat werk ben ik ooit heel veel gaan houden toen ik in de jaren tachtig in de kaarten- en posterwinkel werkte. Zo vrolijk en springerig. Hier hangen wel heel andere, donkerdere, werken dan die indertijd voor ansichtkaarten gebruikt werden

Het Flevohuis

We gaan naar het Flevohuis in Amsterdam-oost. Dat huis ligt aan de Zeeburgerdijk, op een steenworp afstand van waar ik van 2010 tot 2015 met veel genoegen gewoond heb. Het Flevohuis is een heel groot beetje detonerend flatgebouw, maar ik geloof dat het vanaf de jaren zeventig al een goed onderkomen biedt aan honderden Amsterdamse bejaarden. Sinds een week verblijft Bobby's oudste neef daar: na langdurige ontstekingen in zijn rechter knie is nu zijn rechterbeen geamputeerd. Na een maandenlang verblijf in het OLVG ligt hij nu hier op de revalidatie-afdeling. In zijn prachtige flat aan de Amstel is hij al maanden niet geweest. Wij hebben het nog maar net gehoord. 

Het is best confronterend: zo'n grote machtige man nu in zo'n revalidatiebed. De beenstomp ligt open en bloot onder hem. Hier gaat hij leren zelfstandig in en uit een rolstoel te komen. Drie maanden krijgt hij er voor. Gelukkig heeft hij twee liefhebbende kinderen (ook al weer rond de vijftig) die in de buurt wonen en alles voor hem doen. Maar hemel, daar lig je dan. Er liggen meer patiënten met geamputeerde benen, vertelt hij. Ze eten samen in een eetzaal. Je moeten maar vaker naar hem toe, zeg ik tegen Bobby. Het is niet veel meer dan een half uur met de auto.

We hadden gehoopt na afloop te gaan eten bij het Chinese restaurantje 'Fook Sing' aan de Molukkenstraat waar ik in mijn jaren daar regelmatig kwam. Zelfs vierde ik er een keer mijn verjaardag. Maar het is gesloten. Dinsdag en woensdag gesloten. Op grond van een vage herinnering vinden we een Chinees 'Wong Koen' in de Watergraafsmeer. Wat zijn wij toch simpele zielen, zeg ik: domweg gelukkig van naar de Chinees.

https://onsamsterdam.nl/artikelen/het-flevohuis-was-een-bejaardenpaleis-aan-de-rand-van-de-stad

Findhorn

Het lijkt bij jou wel op de 'Tuinen van Findhorn', reageert een van de Tuinvriendinnen als ik in de groepsapp de foto's van mijn enorme kolen stuur. Weer aanleiding om een middagje te googelen. Want waar heeft ze het over? 

De Tuinen van Findhorn zijn een spirituele leefgemeenschap en ecodorp in Schotland, al sinds de jaren zestig. In de jaren zestig brachten de tuinen ecologische wonderen voort zoals een reuzenkool van 18 kilo en een broccoli (-struik) van 27 kilo. Ter vergelijking: mijn enorme kolen zijn 1,7 kilo.

De filosofie van Findhorn draaide om de diepe overtuiging dat alles in de natuur met elkaar verbonden en bezield is. De oprichters stelden dat de mens niet boven de natuur staat, maar er een gelijkwaardige partner van is. Hun filosofie rust op drie pijlers. 1. Luisteren naar de innerlijke stem: volg intuïtie en goddelijke inspiratie bij elke dagelijkse beslissing. 2. Communiceer met de spirituele essentie van planten en landschapselementen (deva's en natuurgeesten). 3. Werken is liefde in actie: voer elke taak, hoe alledaags ook, uit met volledige aandacht, liefde en toewijding. Door deze principes toe te passen op onvruchtbare, droge zandgrond, slaagde de gemeenschap er in de jaren zestig in om reusachtige koolsoorten en een overvloed aan gewassen te verbouwen zonder chemische hulpmiddelen. Dit trok wereldwijd de aandacht.

Vandaag de dag wordt de oorspronkelijke filosofie van Findhorn beleefd in de vorm van een praktisch, ecologisch leefmodel waarin spiritualiteit en duurzaamheid hand in hand gaan. De gemeenschap heeft zich getransformeerd van een centraal geleide stichting tot een door de bewoners zelfbestuurd ecodorp.

In de centrale leefgemeenschap wonen permanent tussen de 300 en 500 mensen. Als je kijkt naar de bredere regio telt de gemeenschap ruim 600 vaste leden, die oorspronkelijk uit meer dan 40 verschillende landen komen. Daarnaast verblijven er continu tientallen tot honderden tijdelijke bewoners, zoals studenten, workshopdeelnemers en vrijwilligers. 

In het dagelijks leven blijft de oorspronkelijke filosofie voelbaar. Beslissingen en bijeenkomsten starten nog altijd met momenten van stilte. Werken in de tuinen of de keuken wordt nog steeds benaderd als een vorm van actieve meditatie: liefde in actie.

De rode kool

Vanochtend een van de rode kolen geslacht. Gisteren heeft Bobby de groene kool klaargemaakt, deze week mag hij met de rode aan de gang. Met buurvrouw D. in conclaaf over de kool, want zij wil er graag een stukje textiel mee verven. Op internet heeft ze gevonden dat je de buitenste bladeren ervoor moet gebruiken. Maar welke buitenste bladeren zijn precies de buitenste bladeren?

Zo houden wij onszelf en elkaar bezig...

Jim van Os

Ik kijk naar een oude aflevering van het tv-programma 'De Verwondering' met psychiater Jim van Os. Ik vind dat Annemiek Schrijver mooie zondagochtendgesprekken voert, maar vaak mis ik bij haar het journalistieke uitgangspunt wie-wat-waarom-en-hoe. Dan heeft ze een gast en dan snap ik de aanleiding of de insteek niet goed. Wie is die persoon? 

Vaak leidt dat na de uitzending tot een zoektocht die wel heel interessant is. Zoals vandaag deze Jim van Os, hoogleraar psychiatrie in Utrecht. Hij is heel erg voor de menselijke benadering van patiënten en tegen de DSM. Het diagnostiseren, het labelen van mentale ziekten. Het is allemaal angst bij veel psychiaters, zegt hij.

Van Os is een belangrijke aanjager van een vernieuwingsbeweging binnen de geestelijke gezondheidszorg. Hij verzet zich fel tegen het hokjesdenken. Psychisch lijden moet volgens hem niet als 'ziekte' behandeld worden, maar vraagt om persoonlijke aandacht, zingeving en maatschappelijke verbinding.

Vier vragen zouden centraal moeten staat bij gesprekken met mensen met ernstige psychische problemen. In plaats van een diagnose te stellen vindt hij dat hulpverleners vier basisvragen moeten stellen: 1. Wat is er gebeurd in je leven? 2. Wie ben jij eigenlijk? 3. Waar wil je naar toe? 4. Wat heb je nodig om dat te bereiken?

In augustus verschijnt bij Lannoo zijn nieuwe boek Wat psychisch lijden is. En wat je moet weten voor je naar de ggz gaat. Hij vindt dat psychisch lijden geen medische ziekte of brein-defect is, maar een pijnlijke reactie op het leven. Hij pleit voor werken met groepen en ervaringsdeskundigen, in plaats van individueel, dan zijn ook meteen al die wachtlijsten opgelost.