Ik kijk naar een oude aflevering van het tv-programma 'De Verwondering' met psychiater Jim van Os. Ik vind dat Annemiek Schrijver mooie zondagochtendgesprekken voert, maar vaak mis ik bij haar het journalistieke uitgangspunt wie-wat-waarom-en-hoe. Dan heeft ze een gast en dan snap ik de aanleiding of de insteek niet goed. Wie is die persoon?
Vaak leidt dat na de uitzending tot een zoektocht die wel heel interessant is. Zoals vandaag deze Jim van Os, hoogleraar psychiatrie in Utrecht. Hij is heel erg voor de menselijke benadering van patiënten en tegen de DSM. Het diagnostiseren, het labelen van mentale ziekten. Het is allemaal angst bij veel psychiaters, zegt hij.
Van Os is een belangrijke aanjager van een vernieuwingsbeweging binnen de geestelijke gezondheidszorg. Hij verzet zich fel tegen het hokjesdenken. Psychisch lijden moet volgens hem niet als 'ziekte' behandeld worden, maar vraagt om persoonlijke aandacht, zingeving en maatschappelijke verbinding.
Vier vragen zouden centraal moeten staat bij gesprekken met mensen met ernstige psychische problemen. In plaats van een diagnose te stellen vindt hij dat hulpverleners vier basisvragen moeten stellen: 1. Wat is er gebeurd in je leven? 2. Wie ben jij eigenlijk? 3. Waar wil je naar toe? 4. Wat heb je nodig om dat te bereiken?
In augustus verschijnt bij Lannoo zijn nieuwe boek Wat psychisch lijden is. En wat je moet weten voor je naar de ggz gaat. Hij vindt dat psychisch lijden geen medische ziekte of brein-defect is, maar een pijnlijke reactie op het leven. Hij pleit voor werken met groepen en ervaringsdeskundigen, in plaats van individueel, dan zijn ook meteen al die wachtlijsten opgelost.
