Kamertje

Aangekomen in het sobere kamertje waar ik de komende dagen verblijf. Vandaag zijn we de enige gasten, morgen komt er een groep, die een nacht blijft, en zaterdag nog wat losse mensen. Het inrichten van het kamertje met de spullen uit de koffer is altijd een mooi verwachtingsvol ritueel. Bobby zit in het kamertje naast mij. Hebben we elk alle ruimte voor onze eigen processen.

We logeren ditmaal in het Monasterium Lioba in de duinen bij Egmond-Binnen. Het bestaat sinds 1935. Het ziet er ouder uit, maar dat komt doordat er met oude stenen is gebouwd, vertelt de gastenzuster. Het zou hier heel creatief zijn. We gaan het zien en ervaren. Er wonen hier niet zoveel zusters meer, nog zeven ofzo, en een broeder,  dus voor de gasten is het grotendeels zelfzorg. Alleen het warme middageten wordt klaargezet. Maar eerst gaan we straks naar de kapel voor de vespers. En daarna nog de completen.

Eerdere jaren deden we kloosterbezoek (‘stilte retraite’) in een groep, maar die groep is er niet meer.

'God of the gay- and singles bars'

Jongste Nichtje doet vandaag Belijdenis. Ze heeft de hele familie met klem uitgenodigd en ik hou erg van haar, dus Lucie Theodora naar Breukelen in de zondagochtendstond. Met gemengde gevoelens, want ze zijn van de Nederlands Gereformeerde gezindte. Op het nippertje val ik binnen, recht onder de douche vandaan, en kom nog nadruipend op de eerste rij terecht: naast Nichtje, Mutti, Zus3 en haar man en Jongste Nichtje. Voor een dubbeltje op de eerste rang, zeg maar gerust. Ze glunderen allemaal dat ik er ben, als ware ik De Verloren Zoon. Dochter.

Jongste Nichtje, die tegenwoordig op het conservatorium zit, zingt na de Belijdenisplechtigheid aan de piano het lied 'God of the Moon and stars' van ene Kees Kraayeveld. Na afloop zoek ik hem op YouTube: Kees blijkt een ster van de EO Jongerendag. Jongste Nichtje zingt en speelt schitterend. We zitten allemaal met een brok in de keel en tranen in de ooghoeken.

Het is wel een beetje een wonderlijke tekst: 'God of the moon and stars, God of the gay- en  singles bars...' U moet het hele nummer maar even beluisteren en meelezen. 'God of the rich and poor, God of the princess and the whore', 'God of the unborn child, God of the pure and undefiled, God of the pimp and paedophile, I come to you.

Bobby waarschuwt nog dat ik de hele dag in allemaal jeugdtrauma's terecht komt. Bijna dreigt dat inderdaad te gebeuren als een Broeder van de gemeente mij feliciteert met de Belijdenis van Jongste Nichtje en meelevend vraagt of wij als familie allemaal nog 'kerkelijk meelevend' zijn. Nou nee, zeg ik, dacht het niet. Maar toch ben ik blij dat ik er ben. Na afloop serveren we zelfgemaakte soep en zelfgesmeerde broodjes. Het is een grote happy grootfamilie.

Het Eeuwige Leven

Vanaf dat ik binnenkom, uur of elf, is Mutti al opgewonden. 'Wat zijn je plannen? Wanneer ga je koken?' Ik heb in mijn tas de ingrediënten door de aardappelsalade met pesto, courgette, salami en rucolasla. 'Ik heb nog maar net ontbeten', pruttel ik. Dit onderdeel warm eten op het midden van de dag is een van de moeilijkste van het bezoek aan Emmen. Haast nog moeilijker dan tweemaal 9 kwartier rijden. 'Heb u honger dan?' 'Nee', zegt ze, 'maar ik heb zo'n zin!' Nou, vooruit dan maar.

Het andere moeilijk ding is dat ze na afloop van het eten gaat lezen. Tegenwoordig leest ze niet meer uit de Bijbel, maar uit een soort lekenprekenboekje. Het is een gevoelig punt. Vroeger las wijlen mijn goede vader dagelijks langdurig uit de Bijbel, liefst over het weerspannige volk Israël dat door de goede god gekastijd werd wegens die weerspannigheid - en dat sloeg op ons. Ik zit nog elke keer schrap wat ze nu weer gaat lezen en welke boodschap ze me nu weer indirect meegeeft. Vandaag gaat het over evangeliseren en dat je beter bij je familie kunt beginnen dan in het verre Afrika of China. En dat je de boodschap niet te moeilijk moet maken, maar gewoon vertellen dat je de Messias ontdekt hebt. O god, denk ik, néé! Ja dus.

Sinds mijn 18e ben ik officieel afvallige - eigenlijk al sinds mijn tiende, maar dat gold toen niet. En dat is niet eenvoudig voor een strenggereformeerde moeder die gelooft dat er geen keuze is dan de Hemel of de Hel. En wie niet voor de Hemel kiest, die krijgt de Hel. De spelregels zijn zo gegroeid dat zij aan het eind van de maaltijd die stukjes voorleest en dat ik zwijg. Bij de andere ongelovige kinderen gaat dat net zo. Het is een beetje ongemakkelijk, maar soit. Vroeger werd ik woedend, meer dat is niet meer zo.

Nu begint ze - geïnspireerd door het stukje dat ze voorleest - een gesprek. Waarom ik niet wil geloven. Ik zwijg wel twee minuten. 'Ik vind het een angstigmakend geloof', komt er dan, 'met dat gedreig met de Hel. Ik vind dat niet sympathiek. En jullie veroordelen iedereen die niet net zo denkt. Dat is een beetje raar. Waarom zouden jullie het juiste geloof hebben? Er zijn zoveel andere geloven. Katholiek, islam, joods, om maar te zwijgen van hindoeïsme, boeddhisme...'

'Maar hoe moet het dan als je onverwacht komt te sterven', vraagt ze.
'Geen idee', zeg ik. 'Dat weet bijna niemand.'
'Ik weet het wel', zegt ze. 'Het staat in de Bijbel. En de Bijbel is Gods Woord. En Gods Woord is Waar. Daar kun je niet omheen. En wij hebben het je geleerd. Wie in Mij gelooft zal het Eeuwige Leven hebben.'

Dan gaan we maar afwassen.

Calvijntaart

Gisteren zoals gezegd urenlang de uitgeefster van de Calvijn!-glossy geinterviewd. Was erg leuk. Op een gegeven moment vraag ik: Van welke geloofsrichting ben jij eigenlijk? Ze antwoordt: Van de Gereformeerde Bond. Dat iemand van de richting van de Gereformeerde Bond zo kan lachen! Klaterend. Dat is een eye-opener. (Ik maak ook wel erg leuke grapjes, al zeg ik het zelf).

De uitgeefster heeft binnen de uitgeverij het Calvijn-project in eerste instantie te vuur en te zwaard moeten bevechten. Niemand in had dit succes verwacht. Om de tweede druk te vieren krijgt ze nu Taart. Een Taart met Calvijn erop. Allemaal eten ze feestelijk van de taart, staande in het gangetje en het keukentje. En nu de glossy zo'n succes is willen ineens al haar auteurs van modernchristelijke streek- en familieromans een omslag à la Calvijn!

Nog even over de Gereformeerde Bond: daar heb jeugdherinneringen aan. Geen fijne. Wijlen mijn goede vader had een wonderlijke voorliefde voor de Gereformeerde Bond en nam ons met enige regelmaat met zijn allen mee naar Rijssen (Overijssel), waar je meerdere Gereformeerde Bond kerken had, ook wel Zwarte Kousen-kerken of Hoedjeskerken genoemd. Die waren daar enorm groot, de diensten duurde er minstens twee uur en men zong er op lange tonen. De dominees hoorden zichzelf bijzonder graag galmen. Vrouwen en meisjes moesten er hoedjes op. Wij waren ook van een tamelijke strenge richting, maar wel zónder hoedjes. Mijn moeder en wij dochters hadden geen hoedjes en zaten daar met sjaals om ons hoofd peentjes te zweten. Een keer heeft zo'n dominee er wat van gezegd en moesten we de kerk uit. Wat een schande & schaamte. Toen. En later verontwaardiging en woede. Over die Bonders die ons zo vernederden!
Nu maken diezelfde Bonders de blitz met een glossy over Calvijn. De prent van Calvijn (zie taart) stond in eerste instantie niet op het omslag, zag ik bij bestudering van de aanbiedingsfolder, de cover had eerst een foto van een devote vrouw met een sjaal om haar hoofd. Au Au. Dit was beter, had ook de uitgeefster meteen gezien. Dit beeld van Calvijn is een icoon, zegt ze. Een universeel beeld. Hij lijkt op Obama, zei ze. Obama? Ja, Obama. Gevonden!

Wat is toch dat urban calvisnism, vraag ik. Het klinkt hip en hedendaags, maar Nichtje en mijn Neven zegt het niets. 'Het calvinisme is een cel', zegt ze, 'een klein stukje van de samenleving. Urban calvinism is een combinatie van calvinisme en postmodernisme, niet langer gericht op het uitdragen van de boodschap. Iets van jezelf laten zien, zonder de maatschappij te willen veranderen. Je draagt bij door te produceren, door te doen. Accepteren dat je niet te hoog van de toren moet blazen.'

De dag dat ons Vakblad 175 jaar bestond, zo'n half jaar geleden, kregen wij ook zo'n taart van Oude en Nieuwe Baas.

'Katholicisme past je beter'

Dat 2009 het Calvijnjaar is was al ingeluid door de glossy Calvijn! waar ik eerder over schreef. Trouw heeft nu een test om je calvinisme te testen. Tienduizend mensen deden de test al. Ik nu ook. Graag deel ik de uitslag met u. In getallen is mijn C-factor 28. En in woorden: 'Calvinistisch ben je zeker niet, eerder katholiek. Je levensinstelling verschilt in alle opzichten van die van een calvinist. Je tijd nuttig besteden, voorzichtig zijn met geld uitgeven, de ander hoger achten dan je zelf: het is aan jou niet besteed. Je bent een hedonist.

Soberheid 17% calvinistisch: 'Voor een leven als calvinist ben je niet in de wieg gelegd. Katholicisme past je beter - een tikje hedonistisch, los en emotioneel.'
Relaties 0% calvinistisch: 'In je relaties ben je weinig gereserveerd. Zeg maar: oncalvinistisch. Daarvoor laat je je te gemakkelijk gaan.'
Rechtlijnigheid 20% calvinistisch: 'Jij weet hoe je moet genieten. Je tijd besteed je niet altijd even nuttig. Hou de balans in de gaten!'
Geloof 0% calvinistisch: 'Je bent een onbezorgde gelovige, die zich niet al te druk maakt. '
Arbeid 71% calvinistisch: 'Jij hebt het calvinistische arbeidsethos. Je werkt nooit hard genoeg; het is voor jou een dure plicht. Je bent gewild op de arbeidsmarkt, maar het evenwicht tussen werk en privé kan zoekraken.'

- Dossier Calvijn - Doe ook de test

Urban Calvinism

Weer op het werk. 337 mails te verwerken. Wonderlijke persberichten weer. Zoals deze: de aankondiging van een glossy personality-magazine genaamd CALVIJN!, ter gelegenheid van het Calvijnjaar. Het is een initiatief van een jonge kunstenares Sela^©, afkomstig uit een krachtige calvinistische subcultuur. Wat zou dat zijn? Zitten Nichtje en haar broers daarbij?

500 jaar geleden werd Johannes Calvijn geboren. Zijn gedachtegoed zou nog steeds springlevend zijn. Sela^© wil dit niet alleen zichtbaar maken, maar ook het nieuwe begrip ‘urban calvinism’ introduceren, volgens een 'onontdekte stroming in de Nederlandse samenleving'.

In een interview met het Reformatorisch Dagblad zegt de kunstenares uit Middelburg: 'Ik heb altijd al kunstenaar willen worden. Maar in reformatorisch kring wordt moderne kunst niet echt gestimuleerd. Als je naar de kunstacademie gaat, krijg je de waarschuwing "Je kunt van je geloof afgebracht worden". Ik ben toch gegaan, want ik wilde het vak op een professionele manier uitoefenen. De moderne beeldtaal, waarom zou je die niet toelaten? Je communiceert er veel beter mee met je omgeving. Er is in reformatorische kring een ontwikkeling gaande dat er meer openheid komt voor nieuwe vormen.'