Neven en nichten

We hebben er een leven lang over gedaan, maar nu is het dan eindelijk zo ver: we hebben neven- en nichtendag te Gouda. Een familie uit Emmen, Coevorden, Dordrecht en Kampen, maar daar de roots van de familie rond Gouda liggen, verzamelen we ons in een zaaltje boven brasserie De Zalm op de Markt van Gouda. Zus1 heeft het allemaal georganiseerd, alle hulde aan haar. Wij hoeven alleen maar te komen en mee te doen. We doen een rondje naam, woonplaats, beroep, partner/kinderen/kleinkinderen, familieherinnering. 

Deze foto heb ik genomen bij de opmaat naar de groepsfoto, of net daarna, daar wil ik van af zijn. Zus4 uit Duitsland kan er niet bij zijn, die whatsapp ik elk uur een nieuwe foto. Is ze er toch een beetje bij.

Jefta

We hebben weer een nieuwe achterneefje. Hij heet Jefta. In mijn digiboek Voordat jij er was staat een heel mooi plaatje dat mijns inziens geheel van toepassing is. Hoera, welkom, Jefta!

In deze tak van de familie kiezen ze voor de kinderen allemaal oudtestamentische namen. Hoe zat het ook alweer met Jefta? Hij was een van de Richteren. De zoon van een hoer, zegt een site, en een andere: een kind uit een buitenechtelijke relatie. Deswegen wordt hij uit de familie gestoten. Hij groeit op tot een sterk en invloedrijk persoon. Jefta bevrijdt zijn stad maar in de spanning naar de strijd toe belooft hij God dat hij het eerste levende wezen dat hem tegemoet komt als hij uit de strijd huiswaarts keert  gaat zal offeren. Dat blijkt zijn dochter te zijn. Die dochter mag twee maanden respijt, maar dan offert hij haar. Hoe hij haar offert, dat vertelt de geschiedenis niet.

De liefhebbende ouders zullen de naam Jefta gewoon gekozen hebben omdat t een leuke naam is, zegt Bobby.

De Jaren Tachtig

Net naar de OBA geweest naar een tentoonstelling met foto's over Lesbische Subcultuur in de Jaren Tachtig en Negentig. Foto's van Marian Bakker. Heel raar om mee geconfronteerd te worden. Wat zal ik ervan zeggen. Het was een beetje mijn Umfeld. Begin jaren tachtig kwam ik in Amsterdam wonen. Ik zocht mijn weg en vond dat toen maar raar, die lesbische subcultuurtjes, die anarcho-feministen en dat kraken. Het was nogal in zichzelf gekeerd en daarin zelfbevestigend. Een systeem dat niet erg open stond voor gewone mensen. Gewoon: dat was huren. Ik huurde gewoon, in Bos & Lommer. Ik had best aan een gracht willen wonen, maar ik vond niet dat we daar Récht op hadden. Je kwam de subcultuurtjes tegen in het uitgaanscircuit. Saarein. COC. Orka la Roze. Eigenlijk kreeg ik nooit contact met ze. Ze waren nogal op zichzelf gericht. Deze motorpot herinner ik me nog wel - ik vond haar wild aantrekkelijk. Een van de weinige wild aantrekkelijke vrouwen uit die scene.

Fotografe Marian Bakker was een van de kraaksters van het NRC-Gebouw. Zij fotografeerde haar huis en haar woongroep veelvuldig. En het subcultuurtje van kraakpotten daar omheen. Voor haar was dat het Nieuwe Universum. Het waren wilde tijden. Veel actievoeren. Alle maatschappelijke verhoudingen stonden op scherp. Veel confrontaties tussen mensen: mannen, vrouwen, homo's, hetero's, ook tussen alle soorten lesbo's, tussen linksen en rechtsen, aanhangers van SM en softe seks, en alle gebieden daar weer tussen. Je kunt het je nu bijna niet meer voorstellen. De foto's rakelen het allemaal op.

Het boek bij de tentoonstelling (bij de balie van de OBA wist niemand ervan. Boek? Tentoonstelling?) koop ik bij Xantippe. Hani501 vertelde gisteren door de telefoon dat ze er bij Jos tien had afgeleverd. In consignatie. Ter info: Jos is er nu al doorheen.

Zeg ik tegen Jos: 'Het is wel confronterend.' Zegt Jos: 'Ja, inderdaad. Die tijd.' Zeg ik: 'Als je niet kraakte en niet van het lesbisch separatisme was hoorde je er niet bij.' Zegt Jos: 'Ik ging bij De Bonte Was, die stonden wel open.' Zeg ik: 'Ik ging bij Homologie.' Zegt Jos: 'Het was een heel klein wereldje, dat van Marian Bakker. Jammer dat ze dat alleen maar gefotografeerd heeft.' Zeg ik: 'Nou ja, dat kán, maar ik wou dat ze iemand die tentoonstelling en dat boek hadden laten maken, die een beetje meer afstand had. Die in staat was geweest dit als Wonderlijk Fenomeen uit te vergroten. Want dat waren ze toch: een Wonderlijk Fenomeen. Die kraakpotten. Wat zou er van ze geworden zijn? Waarschijnlijk allemaal nette dames nu.' Zegt Jos: 'Hani501 had dat kunnen doen.' Zeg ik: 'Ja, Hani501 had dat kunnen doen.'

Stadskluizenaressen

Vorige week was ik op bezoek bij een uitgever van historische boeken en gevestigd in een voormalige kerk aan de rand van het centrum van Hilversum. Leuke interessante boeken maakt hij, die je bijna nooit in de boekhandel tegenkomt. Hij duwde mij het boek Verborgen Vrouwen in de hand van de historica Anneke Mulder-Bakker over middeleeuwse kluizenaressen.

Eerst was ik een beetje beledigd, omdat je een vrouw bent krijg je een boek over vrouwen, maar goed, ik ging lezen en het is een fascinerend verschijnsel, die kluizenaressen. Zij lieten zich opsluiten in een soort getraliede bezemkast in of aan een kerk, waar zij baden, studeerden en mensen die om raad kwamen raad gaven. Een dergelijke room of one's own was eigenlijk wel luxe vergeleken bij de manier waarop de meeste middeleeuwers woonden.

In de late middeleeuwen schijnen honderden vrouwen zich hebben laten insluiten bij een stadskerk. Het waren meestal vrouwen vanaf veertig, vaak getrouwd geweest, soms met kinderen, die na hun leven als huisvrouw hun leven in dienst wilden stellen van de burgers. Eigenlijk deden ze hetzelfde werk als een pastoor, alleen hadden ze geen officiele functie.

Ze waren alles behalve randverschijnselen. In tegendeel. Ze waren vaak invloedrijke consultants, orakels, godsdienstleraars, vertrouwenspersonen. In de officiële geschiedschrijving kom je ze nauwelijks tegen, maar voor hun tijdgenoten waren ze meer dan aanwezig, bij het venster van hun kluis in het hartje van de stad.

Het verschil tussen kluizenaressen en nonnen was dat nonnen zich helemaal uit het openbare leven terugtrokken en in het klooster hun zelfstandigheid verloren. Kluizenaressen hadden letterlijk een centrale rol in de middeleeuwse stad. Vrouwen die voor de kluis kozen waren vaak welgesteld en van hogere komaf. Mulder meent dat het juist de ambitieuzere vrouwen waren die hiervoor kozen. In de zeventiende eeuw zou dit soort vrouwen directrices geweest zijn van weeshuizen of gasthuizen, maar in de middeleeuwen waren die functies nog niet beschikbaar en was dit de aangewezen rol voor onafhankelijke vrouwen.

Leuk hoor, zo'n boek! Schiterende afbeeldingen ook. Smullen is dat.

Anneke B. Mulder-Bakker, Verborgen Vrouwen. Kluizenaressen in de middeleeuwse stad, Uitgeverij Verloren, 2007, 19 euro.