Amélie Nothomb

Gelezen: Luchtschepen door Amélie Nothomb (geb. 1966), een populaire Franstalige Belgische schrijfster, bekend om haar korte, scherpzinnige romans over vaak absurde thema's zoals eenzaamheid, identiteit en de menselijke conditie, met een mix van humor en filosofie. Ze laat zich inspireren door haar jeugd in het buitenland, zoals Japan, waar haar vader diplomaat was. Ze debuteerde in 1992 en ze publiceerde sindsdien elk jaar een boek, dat vaak in meer dan veertig talen is vertaald. 

Dezd roman heeft een negentienjarige hoofdpersoon Ange, studente Romaanse filologie in Brussel. Ze is alleen, behalve een nare huisgenote heeft nauwelijks contacten. Een rijke zakenman huurt haar in om lessen literatuur te geven aan zijn zestienjarige dyslectische zoon Pie. De jongen heeft een hekel aan lezen en een passie voor wapens en zeppelins. Ze krijgen een speciale band. Daarnaast is er ook nog een vijftigjarige docent die voor Ange valt. Ze doet hem denken aan de jonge actrices uit de films van Eric Rohmer.

Pie, die nooit een boek heeft aangeraakt, is ineens verlost van zijn dyslexie na het lezen van Le Rouge et le Noir van Stendhal. Vervolgens leest hij de Ilias van Homerus op één avond uit, die hij van slimme commentaren voorziet. Nothomb wil ermee laten zien dat er in literatuur een handleiding voor het leven te vinden is. Het is geen zware kost: ze schrijft helder en lichtvoetig in korte hoofdstukjes. 

Ange en Pie verlangen naar een authenticiteit die mensen in de loop van 'die helse puberteit' dreigen te verliezen. Dominique vertoeft met zijn fascinatie voor kindvrouwtjes in een vergelijkbaar straatje. Geen ode aan de onschuld, maar aan een pure, ideale staat van zijn, ontdaan van het juk dat de volwassen wereld ons oplegt. Het is een surrealistische sprookjeswereld waar Nothomb de lezer invoert, naïef en wereldvreemd, maar ook wreed en meedogenloos.

Jacob Lawrence

Ik had er al meerdere mensen zeer ovens over gehoord, een kleurige tentoonstelling in Kunstkade Amersfoort, maar niemand noemdw de naam van de kunstenaar. Jacob Lawrence (1917-2000), Afro-Amerikaans modernist. Hij schilderde zijn leven en omgeving in Harlem in modernistische stijl. Hij had geen kunstopleiding want daar mochten indertijd zwarte kinderen niet naar toe. De eerste helft van zijn leven was de rassensegregatie dagelijkse realiteit. Het einde van de slavernij was het verhaal van de ouders en de grootouders. De slavernij dus ook.

HIj brak in 1941 door met zijn iconische schilderijenserie ‘The Great Migration’, een reeks van 60 panelen die voor de helft in bezit is van het Museum of Modern Art in New York en voor de andere helft van de Phillips Collection in Washington. De serie vertelt het verhaal van de massale verhuizing van de awarte bevolking vanuit het Zuiden van de VS naar het Noorden. 

Lawrence bleef de hele twintigste eeuw met zijn kleurrijke, figuratief-kubistische stijl een belangrijke representant van de Afrikaans-Amerikaanse kunst. In de USA is Lawrence een bekende naam en onderdeel van veel vaste collecties van grote kunstmusea. In Europa is hij vrijwel onbekend.

Het is knétterdruk bij de tentoonstelling. Tientallen mensen in de rij. Voor de schilderijen. Helemaal niet fijn. De laatste keer dat ik dit meemaakte was bij Rothko in het Kunstmuseum in Den Haag. Deze werken zijn veel kleiner en gedetailleerder. Dus je moet er dichter bij staan om het goed te zien. Waarschijnlijk hebben al deze mensen ervan gehoord en willen ze nog gauw even voor het einde van de tentoonstelling op 4 januari. Ik had het laten zitten omdat ik er in verband met de nog korte looptijd niet meer over zou kunnen schrijven voor Museumkijker. Blij dat ik toch gegaan ben.

https://www.kunsthalkade.nl/nl/tentoonstellingen/jacob-lawrence/?gad_source=5

Gelezen in 2025

Hier is het jaarlijke leeslijstje weer. Het is altijd zo'n  twee uur werk om het bij elkaar te vinden, maar het is toch leuk. Ik heb veel meer films en documentaires gekeken dit jaar, voor mijn gevoel, maar het is toch nog best een indrukwekkende lijst.

1. Andreas Burnier, Het Jongensuur (Querido)
2. Joost Prinsen, Een bevoorrecht mens. Honderd mannenportretten (Nijgh & Van Ditmar)
3. Aimée de Jongh, Dagen van Zand (Scratch Books)
4. Elisabeth Lockhorn (samenstelling), Het komt goed. De mooiste gedichten over geluk (Van Oorschot) 
5. Andrea Willemsen, Hersenkneuzing (De Geus)

6. Aimée de Jongh, Lord of the flies - Heer van de vliegen (Scratch Books)
7. Mohammed Benzakour, Yemma. Stilleven van een Marokkaanse moeder (De Geus)
8. Olivia Manning, School voor de liefde (Van Maaskant Haun)
9. Sara Berkeljon, Altijd van je af. Leven en werk van Arjan Ederveen (Meulenhoff)
10. Jan Banning, Bureaucratics (Nazraeli Press)

11. Nico de Haan, Koekoeksjong uit Zalk (Kosmos)
12. Sacha Bronwasser, Luister (Ambo Anthos)
13. Coby van Baars, De onbedoelden (Atlas Contact)
14. Vonne van der Meer, Aan haar lippen (Atlas Contact)
15. Dan Jones & Marina Amaral, De tijd in kleur (Omniboek)

16. Paolo Cognetti, Beneden in het dal (De Bezige Bij)
17. Natascha van Weezel, Hoe houd je je hart zacht (Atlas Contact)
18. Yvonne Keuls, Meneer en mevrouw zijn gek (Ambo Anthos)
19. Nick Hornby, Op het eerste gezicht (Atlas Contact)
20. Julia Schoch, Het liefdespaar van de eeuw (Arbeiderspers)

21. Iris de Graaf, Vrijuit  (Lebowski)
22. Yolanda Entius, Ogentroost (Van Oorschot).
23. Elke Heidenreich. Ouder worden. De kunst van het leven (Balans)
24. Hans Münstermann, Later (De Kring)
25. Judith Hermann, Thuishaven (Meridiaan)

26. Judith Fanto, Viktor (Ambo|Anthos)
27. Sheila Sitalsing, Waar ik me voor schaam (De Bezige Bij)
28. P.F.Thomése, Black-Out (Prometheus)
29. Rhee Kun Hoo, Als je honderd wordt kun je net zo goed gelukkig zijn (Lev.)
30. Coba Ritsema. Oog voor kleur (Waanders)

- Gelezen in 2024

- Gelezen in 2023
- Gelezen in 2022

En de rest (2014-2021) staat onder 2022. Alsof dat er wat toe doet.

Bistro Belle

Vierde kerstdag. Nichtje komt langs. Ik helemaal blij en vereerd. Want onze levens zijn tegenwoordig nogal verschillend. We leerden elkaar beter kennen toen we 25 en 50 waren. Zij met een drukke studie en ik met een drukke baan. Allebei single in die periode. We hingen regelmatig bij elkaar om en verhaalden over onze avonturen.

Nu zit zij als veertiger in het zogeheten spitsuur van het leven met pittige baan, man en huishouden, drie levendige kinderen, muziek, grote familie met veel verjaardagen. Gelukkig vindt ze tijd om met mij een wandeling te maken. We wandelen naar Oud-Zuilen en weerom. Een glühwein bij Bistro Belle.  Even vertrouwd als vanouds. 

Maestro

Nieuw seizoen van het tv-programma 'Maestro' is begonnen. Tweede aflevering deze week. Het is weer zeer onderhoudend en vermakelijk al moet ik zeggen dat ik veel van de deelnemers niet ken.|

Hieronder de beste en de slechtste. Jamai Loman is een natuurtalent, de jury valt van zijn/hun stoel dat hij zomaar kan dirigeren. Hans Klok kan het helemaal niet. Een actrice Annick Boer? Nooit van gehoord. Ex-commando Dai Carter hoort bij het tv-programma 'Kamp van Koningsbrugge'. Nooit gezien. Daniel Cornelisse? Ook een acteur die ik niet ken. Cabaretière Isabelle Kafando heb ik wel eens in het echt gezien, in Sneek. actrice Liz Snoijink, zangeres Froukje Veenstra.

Jamai Loman


Hans Klok 

Tweede Kerstdag

Op Tweede Kerstdag hebben we een echte familiekerst te Heerde met gedurende twee uur kerstcadeaus, dan een kerstdiner met van iedereen een bijzondere menugang, een vrolijke sfeer, spelletjes, en aan het eind van het alles barst de familie uit in driestemmig Engels evangelisch lofgezang. Waar hebben we het aan verdiend. 

Bobby en ik mogen in de caravan. Ik heb me er nog een beetje zorgen over gemaakt, want hu wat is het koud, maar er zit een gaskacheltje in (en ook nog een elektrisch kacheltje) en die houden het houdbaar.l

En terwijl ik dit beleef wordt Kyiv weer gebombardeerd en in Gaza waden de mensen door het ijskoude water.

Connie en Sophie

Als je denkt: wat doe ik met mezelf met de feestdagen heb ik nog een tip. Je moet wel van het programma 'Boerderij van Dorst' houden. Maar dat doe ik. En afgelopen semester had Raven bijzonder leuke gasten, en week schrijfster Connie Palmen en tv-presentator Sophie Hilbrand. Ze doen met zijn drieën een soort toneelstukje dat het kerstavond is.

Raven is een beetje zenuwachtig vanwege de Koninklijke Hoogheid van Connie Palmen. Die heeft een onderscheiding gekregen (ze is sinds 28 november Commandeur in de Orde van de Nederlandse Leeuw) en ze heeft ook nog eens een poezelige lichtroze mantel aangetrokken en struikelt voortdurend. Echt niet iemand voor op een boerderij. Sophie is stoer en energiek. Die wil wel. Ze gaan een kerstboom halen, de laatste oogst uit de moestuin trekken, de gierput legen, kerstlampjes ophangen.

Wat kunnen die vrouwen lachen. Sorry dat ik Raven een vrouw noem, maar om nu steeds hen en die te gebruiken... Ze zijn alle drie wat onaangepast en eigenzinnig, elk op hun heel eigen wijze. Zowel Connie (70) als Sophie (50) krijgen veel commentaar op hun rimpels, maar ze zijn niet van plan er iets aan te laten doen. Dat was indertijd met Renate Dorrestein ook zo.

Connie vindt Ravens dubbelzinnige grappen echt te erg, maar die doet dat ook alleen maar omdat hij/zij/hen/die zo zenuwachtig is, en dat vindt Connie dan wel weer vermakelijk. 

https://npo.nl/start/afspelen/sophie-hilbrand-connie-palmen

X-mas

Eerste Kerstdag, zonder programma. Dat is maar goed ook want ik ben snipverkouden met knallende niezen. 

We lezen wat, ik maak een kerstmandala en we wandelen naar en om het Julianapark. Er is daar bijna niemand. Onderweg ook niet. De bloemenstal is open, maar geen klanten. Raar, je  verwacht dat alle grootfamilies zo rond een uur of drie en masse een luchtje gaan scheppen. Misschien is het daarvoor te koud? Want het is snijdend koud. We missen de alpaca's. Alleen zijn er de herten. Ook mooi. 

Bobby haalt bij AH een kiprollade en bereidt ons tweede kerstdiner.

Uit Zweden

In de krant lees ik dat de mensen steeds meer kant-en-klare kerstmaaltijden kopen, voor het gemak, en het mag wat kosten. Daar springen de supermarkten gretig op in. Ze kijken op welke recepten de mensen het meest klikken en die maken ze kant-en-klaar. Die maaltijden hoeven dan alleen nog maar in de oven of magnetron. 

Wij zijn nog van het zelf koken, en Bobby maakt speciaal voor Zus&Zwager1 vanwege hun grote liefde voor Zweden een Zweeds hoofdgerecht met zalm uit het Zweedse kookboek van de Zweedse Coöp.

Omdat een kerstboom er toch niet van gekomen is heb ik op het nippertje gezorgd voor een kerstig bloemstuk en wel van de bloemenstal bij de St. Barbara begraafplaats. Dat is wel een half uur fietsen met snijdende oostenwind tegen, maar die heeft de mooiste. En nog een kerstige loper voor op tafel, alsmede kerstservetten. Het is toch altijd een feest om de tafel te versieren op de wijze die bij je past.

Ik heb vooraf een kerstig slaatje met rode sla, blauwe kaas en walnoten, en toe een kerstig toetje met rode vruchten crumble uit de oven, warm dus, en dan ijs erop. Een mooie gezellige behaaglijke kerstavond. Wat zeur ik toch over Kerst.

Weegschaal

De keukenweegschaal is kapot. Die had ik indertijd bij de lokale Blokker gekocht, maar Blokker is niet meer. We googelen wat en zien een aardige bamboe-keukenweegschaal bij de Media Markt. Normaal zijn we principieel tegen de Media Markt, maar nu zou ik even naar Hoog Catharijne kunnen fietsen en het ding halen. En dat de dag voor Kerstavond. Hell. 

Want vandaag moeten alle hebberige kerstconsumenten hun nieuwste elektronische gadgets kopen. Het is er stampende druk, elf kassa's met lange rijen en één balie voor het afhalen van online gekochte zaken. Wat moet het erg zijn om daar te werken. Het duurt zeker tien minuten voor ik aan de beurt ben. Gauw weer vergeten dit.

Coba

Ik ben weer voor Museumkijker gaan schrijven. Een jaar heb ik het niet gedaan en nu mis ik het.  Dat is mooi. Het is altijd geconcentreerd werk. Eerst de tentoonstellingen in een document zetten waar ik misschien naar toe wil, en op een dag dat ik naar een museum wil daar dan uit kiezen. Dan bezoeken, alles fotograferen, kunstwerken en bijschriften, en andere begeleidende tekst. Na afloop al die foto's bewerken tot bruikbaar beeld en op de laptop in een map gooien. Dan achtergrondinfo verzamelen en  lezen. Dan beginnen met schrijven. Herschrijven. Wegleggen. Nog eens herschrijven. Naar Hani501 sturen voor haar kritische oog.

Een jaar geleden had ik bedacht ik dat gewoon weer eens als kunstconsument wilde kijken, gewoon kijken en rondslenteren, voor mijn plezier, zonder al dat gefotografeer, vastleggen om niets te vergeten, maar toen bleek ik minder te gaan en was ik al gauw na afloop het meeste vergeten. Het opschrijven helpt toch echt met onthouden. Ik lees er veel omheen en meestal vraag ik bij de uitgeverij een recensie-exemplaar van de catalogus aan. Dit alles voor de verdieping.

Maar na mijn bezoek aan Coba Ritsema in het Frans Hals Museum een paar weken geleden kwam er niets, ook niet na herhaalde verzoeken. Zou dat nieuw beleid zijn? Niet meer boeken aan Lucie Theodora sturen? Ook niet antwoorden? Ik leg het aan Zwaze voor en die trekt de betreffende pr--medewerker aan zijn jasje. Dus nu heb ik het boek en staat er weer een stuk. Yes!

https://www.museumkijker.nl/coba-ritsema-terug-uit-vergetelheid-in-frans-hals-museum/

De kerstboodschappen

Met de kerst in aantocht komen ook de kerstboodschappen. Zo heb ik een vooraf met bieten en een vooraf met roodlofsla. Rood is kerstig. In onze buurt-AH heb ik weinig vertrouwen als het om groenten gaat. Het assortiment is de afgelopen jaren enorm teruggelopen en er zijn voorgesneden groenten en maaltijdboxen voor in de plaats gekomen. Gemak dient de mens.

Bietjes vind ik het lekkerst als je ze zelf kookt, maar dat is al lang niet meer mogelijk bij onze AH. Daar liggen nu alleen nog pakjes met 3 gesealde mini bietjes. Die vind ik helemaal niet lekker. Ik overweeg nog een pot Hak-bietjes, maar die zijn doorgaans gezoet. En dan weet je ook niet hoeveel plakjes er in zo'n pot zitten. Ik probeer het nog even bij de Turkse supermarkt en die heeft ze wel. Een kist vol. 

En dan de roodlof-sla. Heeft (onze) AH ook niet. Dus ik (vorige week al) naar de Jumbo, en daar hebben ze ze wel. Maar het is nog te vroeg. Vanochtend bij het halen van de eerste Kerstboodschappen vind ik bij (onze) AH ineens wel roodlofsla in een exquise 'Excellent'-verpakking, 5 kropjes voor €3,99. Dat kan ik niet uitstaan.

Mopperen op AH, dat zijn van die vaste thema's. Verpakte groentes, de Bonus-aanbiedingen... Twee-voor de prijs van één. Het komt erop neer dat ze je altijd meer laten kopen dan je nodig hebt. 

Kerstchocolaatjes kreeg ik gisteren van een paar dankbare klanten (v) van de maaltijdbezorging. Omdat ik altijd op tijd ben en zo gezellig. 'Ook al is het contact maar een paar seconden, het is altijd gezellig'.

Gisteren hoorde ik Teun van de Keuken op de radio. Hij is voedingsjournalist. Vegetariër. Het ging over de kerstdiner. Dat je tijdens het kerstdiner vooral niet over vlees versus vegetariër moet praten. Dat dat niets goeds en alleen maar spanningen oplevert. Het beste is zo lekker vegetarisch koken dat mensen het vlees helemaal niet missen. Van die school ben ik ook.

De kerstkaartjes des levens

De kerstkaartjes vallen weer bij bosjes in de bus. Al weken. Ik heb het idee dat het weer meer is dan vorig jaar. Met een appje ben je sneller klaar, en het kost niks, maar een kaartje vind ik specialer.

Meestal doe ik het het kaartjes maken ná kerst, vanwege de 'kerst-boodschap'  die ik niet wil, maar nu heb ik afgelopen week al de kaartjes ontworpen en besteld en ze zijn wonderbaarlijk snel bezorgd. Dit jaar gebeurde dat door DHL, en dat gaat beduidend beter dan met PostNL. Ze gaan in setjes van 9 stuks en als je er 2x9 bestelt dan krijg je weer een euro korting. 

Het is een heel gezoek welke tekening(en) ik dit jaar zal doen. Vorig jaar deed ik mandala's en een tekening van kamerplanten. Het jaar daarvoor een egeltje, en daarvoor een hertje, een keer twee zwanen in de sneeuw... Nu komt er een ingekleurde ZenZienTekening uit en een Griekse schildpad. Nee, kerst is het niet. Wat de diepere gedachte is? Die is er wel. Die mogen de mensen zelf bedenken. Bobby heb ik geen inspraak gegeven. Hij doet nooit aan kerstkaartjes, maar dit zou niet zijn keuze zijn. Hij vindt deze keuze heel 'origineel'. 

In totaal heb ik dus 36 kaartjes besteld en twee blaadjes 'decemberzegels' gehaald. Het is al met al een heel project, ook vanwege de adressen. Tegenwoordig heb je geen adresboekje meer en zit alles in je telefoon. Maar daar verzamel je vooral telefoonnummers en e-mailadressen, niet altijd postadressen. Dus van de aangetrouwde familie ontbeer ik de adressen, en van de nieuwe Tuinvriendinnen. Wat een enorme klus. Maar beurd is beurd: de kaartjes zijn onderweg.

Naar Beerschoten

De zon schijnt onverwacht volop. Gisteren was het nog stikmistig, in de trein naar Amsterdam kon je niet eens het Amsterdam-Rijnkanaal zien, terwijl het spoor naast het kanaal ligt. We kiezen voor de rode route bij Beerschoten. We  vertrekken wel een beetje laat in de middag: de avondschemering valt al halverwege de wandeling in.  Oeps. 

https://www.utrechtslandschap.nl/routes/wandelroute/houdringe

De Bus

Te Utrecht hebben wij sinds een week een nieuw OV-bedrijf. Tot afgelopen zondag wèrden we tot volle tevredenheid gereden door Qbuzz, maar nu rijdt er een nieuw bedrijf Transdev. Want om de zoveel tijd is er weer een nieuwe aanbesteding. Ik begrijp dat dit Transdev de concessie heeft gewonnen omdat ze meer bussen beloofden en elektrisch. Dat is allemaal niet gelukt. Ze hebben geen bussen genoeg en geen personeel genoeg. 

Eerlijk gezegd was de hele kwestie me ontgaan, maar vandaag ging ik met de trein naar Amsterdam, en dus ook met de bus. Op CS is een halte voor Bus 3 (Bus 3 rijdt een rondje. Hij doet zowel Zuilen aan als Overvecht) en je moet goed opletten dat je in de goede Bus 3 stapt. 

Nu staan er geen nummers op de bussen en op het informatiebord met komende ritten staat alleen 'Ringlijn Utrecht'. Niet of-ie naar Zuilen of naar Overvecht gaat. De chauffeur die ik tref is helemaal getergd. Tegen mensen met vragen snauwt hij dat het zijn eerste dag is en dat hij de routes nog niet kent. Hij spreekt nauwelijks Nederlands. Arme jongen. Ik vond de buschauffeurs de laatste jaren altijd zo buitengewoon aardig. WHY???

https://nos.nl/regio/utrecht/artikel/694745-nieuw-busvervoer-in-utrecht-start-met-te-weinig-personeel-en-bussen

'White Winter Hymnal'

Met mijn nieuwe woensdagavondkoor zingen we op deze laatste repetitie voor Kerst wat kerstliedjes. Zo zingen we 'White Winter Hymnal' van Robin Pecknold, gezongen door de Amerikaanse acapella-groep Pentatonix. Gelukkig zonder het klappen. Mooi liedjes wel, maar mijn hemel. Natuurlijk is er geen audiobestand van, dus ik kan niet instuderen.

Elk nieuw koor is even doorbijten, zegt de Bayerische Freundin. Elk koor heeft zijn eigen gewoontes en administratie en communicatie. Die openbaren zich in een paar maanden aan je. Er is niet iemand die je een introductiecursus geeft.

Roodborstje

Gisteren was ik op de tuin een beetje struiken aan het knippen en er hipte almaar een roodborstje om mij heen. Altijd weer inspireert hij/zij tot een tekening.

Van de site Onzenatuur.be:
'Een van de vogels die graag alleen leeft is het roodborstje. Deze vogel wordt wel eens ‘de vriend van elke tuinman’ genoemd. Roodborstjes voeden zich met allerlei zaken die in onze tuinen te vinden zijn. Als je een regenworm serveert, komen sommige roodborstjes die zelfs met plezier van je tuintafel pikken. Het roodborstje profiteert hier vooral in de herfst en winter van. Tijdens deze periode zijn andere vogels al lang gestopt met zingen, maar het roodborstje gaat door. Ze verdedigen hun territorium met veel enthousiasme en vliegen levendig rond. Dat is ook begrijpelijk: zonder een ‘eigen plekje’ kunnen ze al na enkele weken sterven. Als twee roodborstjes elkaar kruisen, kunnen er hevige gevechten ontstaan. Enkel tijdens het broedseizoen tolereren ze elkaar. Eens de jonge roodborstjes uitvliegen, gaan moeder en vader onmiddellijk uit elkaar.'

Gnocchi traybake

Een heerlijk snel makkelijk recept met gnocchi uit het koelvak, stukjes biologische kip, broccoli, tomaatjes, pesto, mozzarella. Alles mengen en een half uur in de oven. Dan verse basilicum erover.

Recept: https://www.boodschappen.nl/recept/gnocchi-traybake-met-pesto-broccoli-en-kip/

Im Garten

Ben al een tijd niet op de tuin geweest. Koud en nat en verval, niet meteen mijn favoriete plek momenteel. Bobby wil de picknicktafel in het huisje zetten, zodat hij minder verweert, mar  ik wil dat liever niet. Dan is het niet gezellig meer, zie rechtsonder op de foto. Ik heb toch de illusie dat ik me er terug kan trekken. Nu heb de tafel toch maar even schoongeboend, en droogt hij een weekje binnen. Dan gaat hij weer naar buiten met een zeil erover. 

Verder moet ik de komende week nog maar wat snoeien. De druif, de bramen, de vlinderstruik, de monniksstruik. En het bruine blad op het terras verwijderen. En de 'akkertjes' (borders) omspitten. Winterklaar maken. Dan is de schok komend voorjaar minder groot. 

En misschien een string met kerststerretjes kopen? En de Glühwein uit het kerstpakket hier naar toe?

Gelukkig zijn

Gelezen: 'Als je honderd wordt kun je net zo goed gelukkig zijn' door de 87-jarige Zuid-Koreaanse psychiater Rhee Kun Hoo, een bestseller in 16 landen. Ik weet niet meer waar en wanneer ik erover gelezen heb, maar het moet me aangesproken hebben, in elk geval de titel, want ik heb het gereserveerd in de bibliotheek. 

Het is fijn om te lezen. Hij is zijn leven lang een hardwerkende psychiater geweest die iets als ggz op poten heeft gezet in Zuid-Korea. Het is een land met een grote oorlog achter de rug is in de jaren vijftig, waar deze man ook nog in mee gevochten heeft en later heeft hij nog in de gevangenis gezeten. Koreanen moeten keihard werken en carrière maken. Het is allemaal nog wat extremer dan hier. 

En dan het pensioen. Je telt niet meer mee. Je vroegere functies en titels doen er niet meer toe. De mensen luisteren niet meer naar je. Je krijgt lichamelijke kwalen. Naarmate je ouder wordt gaan meer familieleden en vrienden dood. Dat is het universum waar je in leeft. (Hij is wel 20 jaar ouder dan ik). Hij schrijft er op een heerlijk milde manier over. Zorg dat je plezier hebt. Daarbij benadrukt hij dat hij niet altijd maar door plezier heeft, maar dat zijn streven is plezier te hebben. Zorg dat je geniet. Zorg voor een sociale omgeving. Zorg dat je de mensen blijft zien die je mist. Ga wat plezierigs met ze doen. Als je wrok voelt jegens mensen, probeer ze te vergeven, want je hebt er vooral zelf last van. Vergeef  ook jezelf. Mild en kalm leven. Het is een mooi wijs boek. 

Chansons!

Gekeken naar de eerste aflevering van het programma 'Chansons!' van Matthijs van Nieuwkerk en Rob Kemps. Rob Kemps ken ik niet, hij is zanger, presentator, entertainer. Hij is brein en zanger van de krankzinnige carnavalskraker  'Van Links Naar Rechts' van de Snollebollekes. En liefhebber van het Franse chanson.

Hoe we er bij komen om dit nu te kijken?  Sinds Bobby de smartphone heeft ontdekt is hij langzaamaan een aantal apps gaan ontdekken en waarderen, waaronder Spotify. Bij Spotify is hij lange playlists gaan maken van al zijn honderden lp's en cd's. Eerst van de popmuziek uit zijn jonge jaren, waanzinnig veel popmuziek, en nu meer gedetailleerd naar genre. Het gebeurt allemaal op mijn account dus ik ben er getuige van.

Onlangs heeft hij een lange playlist met 'luisterliedjes' gemaakt, een bonte verzameling in allerlei talen. Die luisterden we laatst random in de auto naar en van Kleef. En toen kwam het idee op om naar de serie  'Chansons' te gaan kijken. 2021 was dat, een jaar voor de 'val' van Van Nieuwkerk in november 2022. Twee grote chanson-liefhebbers struinen door Parijs, op zoek naar verhalen en muziek en couleur locale. Ontzettend aanstekelijk enthousiast. De eerste aflevering gaat over Parijs, het chanson en Edith Piaf.

https://npo.nl/start/afspelen/paris_2

Uit het kerstdak

In Trouw een verhaal over de aantrekkingskracht van (Duitse) kerstmarkten. De (vrouwelijke) dominee van de Gedächtniskirche in Berlijn reflecteert over het grote verschil tussen het kerkbezoek aan haar kerk en dat aan de kerstmarkt. Bij haar zitten op normale zondagen nog honderd mensen in de kerk, maar in de andere kerken in de stad slechts enkele tientallen. Alleen op Heiligabend zitten alle kerken bomvol. Elke werkdag moet zij zich een weg banen door die drukke kerstmarkt naar haar lege kerk toe. De geurende warmte van de kerstmarkt wint het volgens haar duidelijk van de gebruiken en omgangsvormen in de protestantse kerk, is haar conclusie. De mensen willen liefde, warmte en gezelligheid. En het is heel Duits. Buitenlanders die je niet op de Kerstmarkt.

Ik heb me altijd verre gehouden van kerk, kerstbomen en kerstmarkten, maar tegenwoordig probeer ik ietwat mee te bewegen, gestimuleerd door Zus4 in MeckPom en de Bayerische Freundin. 'Ik ken al die kerstliedjes niet, fluisterde ik zaterdag tegen de Bayerische Freundin bij het Pop-up Choir. Ik stond er wat stijfjes te midden van al die mensen die stralend uit hun kerstdak gingen. Met kerstmutsen op en lichtsnoeren om hun nek.

Toch groei ik geloof ik langzaam in de seculiere kerst. Het kerstmarktje in Kleef met de beker warme Glühwein was best leuk zo voor een kwartiertje. Ik heb de Glühweinbekers (rood met een gouden engeltje erop) aan de Bayerische Freundin cadeau gedaan en ze was er héél blij mee. Nu kan ik kersteten uitkiezen en maken, waaronder een voorgerecht voor tien op Tweede Kerstdag. Kerst. Je doet wat je kan.

Pop-up Choir

Het is al een tijd geleden dat ik tickets kocht voor het Popup Choir met kerstliederen. In de Pieterskerk hier in Utrecht. Ze bestaan al zes jaar en ze trekken ze met thematische singalongs door het land. Twee jongens, Maarten Bos (34, dirigent) en Tijmen de Koning (35, gitarist) laten iedereen zingen. Het is grotendeels eenstemmig, gewoon meezingen, maar dan ook één parel uit de popmuziek die we driestemmig leren zingen. Ze hebben een waanzinnige energie. Ze treden op van Sittard tot Den Helder en Oosterhout tot Veendam. In theaterzalen, maar ook voor bedrijven. Het idee is: zij leiden, het publiek volgt. Lekkere popnummers beloven ze, alleen maar happy feelings en een driestemmig hoogtepunt. Ook als je denkt dat je niet kan zingen.

Deze weken zijn het dus Kerst-singalongs. Popkerstnummers. Ik ben er eerlijk gezegd niet zo in thuis, maar de Bayerische Freundin kan ze allemaal uit haar hoofd. De mensen om ons heen gaan helemaal uit hun dak. Met als hoogtepunt van de avond driestemmig 'War is over' van John Lennon. 

https://popupchoir.nl/

The Split

Het is alweer jaren geleden dat ik verslaafd was aan de BBC-serie The Split. 2018, 2020, 2022, 2024. Nu popt-ie ineens op bij NPO Plus en NLZiet. Vier seizoenen, het laatste heb ik nooit gezien. Nicola Walker is de hoofdpersoon, als Hannah. Hannah and her sisters.  De Nederlandse acteur Barry Atsma speelt ook een belangrijke rol. 

En zo raak ik opnieuw vele uren verzeild in alle strijd en intriges. Het gaat allemaal over echtscheidingen (ofwel 'familierecht'). Sommige stukken herinner ik me nog goed, andere zijn toch echt weggezakt. Een duur gespecialiseerd juristenkantoor verdient er goud geld aan. Ambities, smeerlapperij, liefde, overspel, verslaving, familiegeschiedenissen, familiegeheimen, schone schijn, professionalisme... You name it. Heel goed verhaal, heel goede acteurs. 

https://npo.nl/start/serie/the-split/afleveringen/seizoen-3

Lean On Me

 

Het is een leuke eerste kennismaking met het Bees Choir afgelopen woensdag. Allemaal aardige mensen, en een erg leuke enthousiaste dirigente, Sophie. Ze dirigeert ons samen met een andere conservatorium-dirigent Olav. Omdat ik mij al ijverig georiënteerd had met wat materiaal van de Bayerische Freundin had kon ik al best aardig meezingen. We zingen ook een Zweeds liedje, 'Vem kan segla', dat is moeilijker omdat de tekst niet te volgen is. Het heerlijkst vind ik 'Lean On Me' van Bill Withers, nooit van gehoord. Soulzanger en componist Bill Withers groeide op in de mijnstad Slab Fork in West Virginia. Toen hij naar Los Angeles verhuisde, miste hij die sterke gemeenschapszin uit zijn hometown en schreef hij het nummer als een boodschap van steun en eenheid, hij speelde het op een kleine piano en het werd een wereldwijde hit.

Maar ook 'Jolene' van Dolly Parton doet mij groot genoegen.

Als aspirant-lid mag ik niet meteen in de map met bladmuziek en audiobestanden, het Heilige der Heiligen. Maar hoe kan ik dan oefenen. Ik word ik maar meteen lid. Lekkere muziek, leuke dirigente. Natuurlijk Google ik net zo lang tot ik haar heb gevonden op YouTube:

Naar Kleve

Bobby en ik doen een dagje Kleef (in het Duits heet het Kleve), een Duits stadje bij Nijmegen over de grens. Ik was er nog nooit, terwijl we toch vaak van mensen horen due er een dagje naar toe gaan, shoppen en stadten Goedkope levensmiddelen, drogisterij-artikelen, benzine, en leuk uit eten. Ik ben er altijd een beetje kritisch op geweest dat je zo'n eind gaat rijden voor goedkope boodschappen. Maar nu gaan we toch een dagje uit. Lunchen, stadje bekijken, naar het Museum en hopelijk een Weihnachtsmarkt met Glühwein. 

Het komt ook: Bobby wil al tijden graag naar het Koekkoek-Haus, een museum gewijd aan de 19e eeuwse Nederlandse landschapsschilder Bernard Koekkoek. Hij werd geboren in Middelburg maar vestigde zich op zijn dertigste in Kleve vanwege het mooie afwisselende landschap. Hij was heel goed en heel invloedrijk in zijn tijd. Eerlijk gezegd ken ik de hele man niet, en ben ik ook niet zo van de 19e eeuwse Romantiek, ik moet allereerst aan Boer Koekoek denken. Maar vandaag vind ik het best.

Ja een heel leuk uitje. We tanken benzine, toch 20 cent per liter goedkoper dan bij ons. We lunchen lekker warm. We belopen de winkelstraat, altijd leuk, klimmen naar het kasteel en doen verder wat sightseeing. En dan het museum. En dan de Weihnachtsmarkt, met een Gühwein-Treffen.

https://www.koekkoek-haus.de/

Luchtmassameter

Wij vinden het helemaal goed, het idee van een kapotte bobine, ook al hebben we er nog nooit van gehoord. Alle symptomen kloppen. 

Maar het is niet de bobine, meldt Dirk. Het is de luchtmassameter. Dus die wordt nu vernieuwd. Dirk heeft in zijn kantoor een vitrine vol motor onderdelen. Hij geniet ervan om het allemaal te laten zien.

Nu kunnen we gelukkig weer de wijde wereld in. Ik schrijf maar even een blogje, want anders kan ik de bijbehorende woorden nooit onthouden.

'Misschien is het de bobine'

Er is weer iets aan het handje met de auto. Al een paar weken stottert de motor soms als ik in een lage versnelling rijd. Ik merkte dat vooral tijdens het maaltijdenrijden, en omdat het altijd weer over ging besteedde ik er niet genoeg aandacht aan. 

Maar vandaag rijd ik de parkeerplaats op bij het bos en midden op het pad valt zomaar de motor uit en wil hij niet meer starten. Wel kucht hij nog een beetje als ik probeer te starten dus de dynamo is het niet. Na vijf minuten start hij ietwat stotterend weer wel, en kan ik de auto netjes in een parkeervak zetten. En dan probeer je er maar even niet aan te denken. Want in het bos.

De terugweg naar huis is peentjes zweten. Telkens als ik rem dreigt de motor af te slaan hetgeen je hoort en voelt en ziet aan het knipperde accu-symbooltje op het dashboard. Er brandt nu ook een ander lampje. Pff. Snelweg zonder vluchtstrook, avondspits en veel stoplichten. Eerst rijd ik naar huis en doe ik Bobby verslag van de wederwaardigheden. Dat dit bij nader inzien al weken aan de hand is en dat ik het niet  verteld heb. We brengen de auto naar Dirk, die zegt dat hij morgen de auto zal doorlichten. Misschien is het de bobine, zegt Dirk.

Verraden

Bij de tentoonstelling over Liefde was een video kunstwerk met een film over een prachtig opgemaakte tafel buiten, met een duur tafellaken en servies en glazen rode wijn en plat brood. Maar er zit niemand aan en de tafel verregent. Het roep associaties op met het laatste avondmaal, maar misschien komt dan omdat het in het Catharijneconvent was en het tafereeltje in de erker ernaast. Daar stonden twee stoeltjes en je mocht er gaan zitten, alleen of met zijn tweeën, en reflecteren op de vraag of je ooit verraden was of zelf iemand had verraden.

K. vertelde dat ze daar gezeten had met haar schoonzus en dat ze wederzijds ontboezemd hadden. 

Bornia Heidestein

Nieuwe Wilma woont vlakbij station Driebergen-Zeist en van daar uit gaan we wandelen op landgoederen Bornia/Heidestein. Het is nu echt een winters bos, al is de dagtemperatuur ineens tien graden hoger dan normaal: 14 graden. Op de radio zeggen ze dat het een soort hittegolf is voor de tijd van het jaar. De winterjassen die we aan hebben slaan inderdaad nergens op. 

We missen onze stiltewandelingen, zeggen we, de wandelingen zelf en het organiseren ervan, want dat schepte zo'n leuke band. Een wandeling uitkiezen, voorwandelen, een bankhe uitzoeken voor de pauze halverwege, de mensen uitnodigen, het foldertje maken... ik was er aan gehecht en trots erop, we deden het geloof ik drie jaar, maar op het laatst bleef de deelname erg achter bij de energie die we er in staken.

Uptown Girl

Ons avontuur bij het popkoor van de Ierse dirigente (augustus/september) is al lang weer afgelopen. Dat was het echt niet voor mij. Te groot, te snel, geen bladmuziek, geen tekst, te ambitieus. Ik was elke dag serieus aan het luisteren en oefenen, almaar nerveus dat ik niet mee zou kunnen komen. Zingen doe je toch voor je plezier, dacht ik. Inmiddels heeft de Bayerische Freundin alweer een nieuw koor gevonden en wel in de school achter haar huis. Ze is heel enthousiast, er is bladmuziek, er zijn audiobestanden en er zijn twee jonge begeesterde dirigenten die nog op het conservatorium zitten en om-en-om dirigeren. Ze heeft me aangemeld voor een proefrepetitie.

Zij gaat niet meer naar Bilthoven. Dat vindt ze niet leuk genoeg meer. De Liimburgse vriendin weet het nog niet. Maar alles overwegende denk ik dat een deel van het plezier is dat ik met hén op een koor zit. De gedeelde ervaring. 

Dit is alemaal popmuziek. Ik weet heel weinig van popmuziek. Kortom: er is weer een wereld te winnen.

Black-out

Gelezen: Black-Out van P.F.Thomése. Gevonden in de buurtbibliotheek. Ik heb heel wat gelezen van Thomése, maar de laatste jaren houd ik de kritieken en bestsellerlijstjes niet meer zo bij dus er ontschiet mij veel, ook dus dat dit boek goed ontvangen en gelezen is. Het is wel weer een goeie, zo'n boek dat je in een keer uitleest. 

Het speelt in een soort Aerdenhout of Bloemendaal, een stinkend rijk villadorp in de duinen, waar een vrouw in een SUV door een heg heen een tuin van zo'n villa inrijdt en het dochtertje des huizes dood rijdt. Wat is er gebeurd? De vrouw die de auto reed komt bij in het ziekenhuis en weet er niets meer van. Zij is de ex van een nieuwe bewoner van het villadorp, Surinaams.

In feite is het een boek over rouw. Hoe gaan mensen om met zo'n schokkende gebeurtenis. De vader van het overleden meisje schiet onmiddellijk in de regelstand en organiseert een megalomane begrafenis zonder medeweten van zijn vrouw. Hij wil meteen gaan proceduren tegen de bestuurster. De ex-man van de vrouw die de auto reed is bang voor claims omdat de auto op zijn naam stond en neemt ook al een advocaat in de arm. We volgen al die mensen en ook buren die er een slagje uit willen slaan.

De vrouwen volgen hun emoties, de mannen kunnen alleen regelen en financiële plaatjes zien. In een interview op NPO1 zei Thomése dat deze mannelijke personages niet per se slechte mensen zijn maar wel een beperkte scoop hebben.

In het Catharijneconvent

We hebben weer het clubje ZenZienTekenen in Museum Catharijneconvent omdat we er vorige maand zo heerlijk zaten, maar bij nader inzien vind ik het toch minder geslaagd om twee keer naar dezelfde locatie te gaan. Bij de middeleeuwse beelden op de eerste verdieping heb ik nog steeds dezelfde Maria-met-baby en dezelfde Heilige-Ursula-met-reisgezellen als favoriet, maar die had ik de vorige keer immers al getekend. 

Ik ga even naar de naastgelegen kathedraal die open zou zijn maar waar je niet verder kunt dan de Mariakapel. Het hek is gesloten. Wel is er een hemels koor aan het repeteren, dus dan teken ik dat altaar maar.

Gaza's Twins

Gezien: de documentaire Gaza's Twins. Come back to me. Mooie documentaire. Een liefdevol gezin in Gaza dat probeert het hoofd boven water te houden. Samen. De meeste beelden die we zien van Gaza zijn die van de puinhopen na een bombardement, uitgehongerde mensen die vrachtwagens met hulpgoederen bestormen, wateroverlast en kou in de tentenkampen. Het is onverdraaglijk en niet om aan te zien en daarom kijken we maar liever niet. 

Nu dan op tv deze mooie documentaire over hoe een gezin deze chaos overleeft. Ze zijn zorgzaam en liefdevol. De moeder heeft een drieling gebaard en die zijn in een van de meest chaotische momenten vanuit het hospitaal naar het zuiden verscheept. Toen het noorden en het zuiden gescheiden werden konden ze niet naar het zuiden verhuizen om de baby's te halen. Familie in het zuiden verzorgt ze. 

De filmer/regisseur woont met zijn gezin in Gaza, zijn beste vriend - editor en producer - is gevlucht naar Qatar en heeft daar de film in delen ontvangen en gemonteerd. Op het laatste documentairefestival IDFA is de film in Carré vertoond waar de makers een heel groot lang applaus kregen. 

https://www.npodoc.nl/documentaires/2025/12/gazas-twins-come-back-to-me.html 

Kerstmarkt

Ik fiets langs de Intratuin van Vleuten en besluit het kerstbomengebeuren eens te bestuderen. Ik ben 68 en heb nog nooit een kerstboom gehad. Ik denk altijd: dat is niets voor mij. 

We hangen altijd twee mooie kartonnen kerststerren op, en dat is het. Ik kocht ze in een heerlijk cadeauwinkeltje in Woudsend. Een ging naar Schoonmama in Maassluis. Wat was ze altijd blij als-ie hing. Ik vind het ook leuk, en wij doen het pas na Sinterklaas, ook al doen we zelf niet aan Sinterklaas. (Wel mag ik morgenavond een zak cadeaus bij buren met kleine kindertjes oor de deur zetten. Moet ik dan hard kloppen? Schreeuwen? Of alleen aanbellen?)

Nu denk ik: misschien een klein Kerstboompje dan? Een kunst-kerstboom, of een echt sparretje met een kluit in een pot? En een kersttafellaken en kerstservetten

Utrecht heeft een Kerst-Kringloopwinkel. Achter de Dom.

Massawa

Laatst zat ik bus 3 naar het station en zag ik uit een ooghoek flink verbouwd worden in een pand aan het begin van de Straatweg. Een Eritrees-Ethiopisch restaurant zou er komen. Een paar weken later was het open en het zag er heel fris gezellig uit. On-Europees. Ik nog een beetje googelen: Massawa is een havenstad aan de Rode Zee. Sinds Eritrea onafhankelijk is van Ethiopië heeft Ethiopië geen kust meer. Boven Eritrea ligt Soedan, onder Eritrea ligt Somalië. Allemaal bloedige oorlogen daar. Eritrea is voor tweederde een christelijk land en voor eenderde islamitisch. Jongeren vluchten uit Eritrea omdat ze er voor tientallen jaren in militaire dienst moeten. Er zijn sinds 1988 vier golven Eritrese vluchtelingen in Nederland geweest, die het nu faliekant met elkaar oneens zijn, er zijn een tijd terug grote rellen tussen groepen Eritreeërs geweest. Dit ter introductie. 

Ella, ga je mee Eritrees eten?

Ik vind de Straatweg echt avontuurlijk om uit eten te gaan. Eerder waren we er al eens Jemenitisch eten. Dat was toen niet zo geslaagd. Maar dit is geweldig. Ze hebben grote ramen, gebloemde meubels en gebloemd behang, veel rieten lampen aan het plafond. Heel verwelkomend als het buiten donker, koud en nat is. De helft van de klandizie bestaat uit jonge Eritreeërs en de helft uit jonge Nederlanders. En wij dan. Een mooie mix.

Het eten is vers gezond kleurig en lekker kruidig. Net als bij Ethiopisch eten eet je zonder bestek van een pannenkoek.

Le boeuf et l' ane gris

De helft van de repetitie / les in Bilthoven besteden we aan het kerstrepertoire van vorig jaar. Onder andere dit middeleeuwse 'Entre le boeuf et l'ane gris'. Mijn alt-buurvrouw heeft boven de partituur 'de os en de ezel' geschreven. Haar Frans is niet zo goed, bekent ze.

Het is weer een bijzondere les. De dirigente heeft dit seizoen de ochtendzanggroep bijna gehalveerd. Een aantal is vertrokken, en aantal is naar de avondgroep verhuisd en qua repertoire zitten we nu op een wat lager niveau. Wat de overwegingen zijn geweest? Men kan er naar gissen. 

Twee repetities geleden was ze ineens een beetje humeurig, op het bozige af, maar de vorige keer was ze weer OK. Ze benadrukt keer op keer dat ze zangpedagoge is en geen dirigent. Dat wij een zanggroep zijn en geen koor. Thuis gis ik vaak met Bobby waarom dat toch is. Het zou veel fijner als ze gewoon dirigeerde, vind ik. Ze praat de laatste tijd ook veel over de tijd dat ze op het conservatorium zat of dat ze optrad in het Concertgebouw. Of dat ze les had van Aafje Heynis. Ik heb er theorieën over. Ze loopt tegen ze zestig nu. Is het zuur dat je zangcarrière zo moet eindigen? De tragiek van de opkomst en neergang van een carrière. Treft ons die niet allen?

Vandaag staat ze in de modus van zangpedagoge en krijgen we een uur stem- en ademtechniek. Ik vind het minder leuk, laat ons maar zingen. Wij doen gehoorzaam mee, maar zitten ook stiekem wat te ginnegappen, als baldadige leerlingetjes.

De kerstliederen die we tenslotte zingen gaan haar zeer aan het hart. Ze vertelt dat ze er in het verleden mooi mee opgetreden heeft. Je ziet en hoort de weemoed. Twee jaar geleden zongen we met Kerst in de Woudkapel en het weekend ervoor in het winkelcentrum. Maar dat doen we niet meer. Is het een beetje op?

De Bayerische Freundin meldt dat ze gaat stoppen met Bilthoven. De Limburgse vriendin twijfelt nog. Nu weet ik het ook niet zo goed meer. Ik vond het zó leuk.

https://youtu.be/rBZ8CvlAn-o?si=D3OAuWp9O5jNuXCZ

Farèn

Gezien: de documentaire 'Water tussen ons' van een jonge Iraans-Nederlandse filmmaakster Faydim Ramshe. Het is een film over haar moeder Farèn die ooit een Iraanse zwemkampioen was maar na haar echtscheiding Iran ontvlucht is met achterlating van haar dochtertje. Het is een veel te groot verhaal, dus de dochter die haar moeder vijftien jaar later volgde en inmiddels de Filmacademie afgerond heeft, heeft er iets fascinerend poëtisch samengebalds van gemaakt. Niets over de jeugd in Iran met de weggelopen moeder.  Nee, een portret van de moeder die een restaurant genaamd Farèn heeft in Maastricht en daar migranten-meisjes laat werken en opbloeien. Ze geeft die meisjes ook zwemles. In feite geeft ze die meisjes de liefde die ze haar dochter niet gaf.

Een beetje googelen (mijn favoriete hobby) levert op dat er al een film aan deze film vooraf ging, of was het een onderzoeksplan voor déze film toen onder de werktitel 'Onder Zeeniveau', waarbij dochter Faydim in smetteloos Nederlands haar idee voor de film over dit Iraanse restaurant uit Maastricht uitlegt, en daarbij totaal achterwege laat dat het om haar moeder gaat. Een Iraans restaurant waar ze als Iraanse wel eens komt, zegt ze. Hoe zou dat zijn, een film maken over je moeder in haar verre leven.

- De documentaire: https://www.npodoc.nl/documentaires/2025/11/water-tussen-ons.html

- Het restaurant: https://faren.nl/

- https://fondszoz.nl/project/onder-zeeniveau/

Sjoeltoernooi

Met de Duitse vriendinnen gaan we naar een sjoel-event. Het is in de middag in een voor mij nieuw hip café Hondekop aan de Daalsedijk. Eigenlijk helemaal niet ver van mijn huis, maar ik had nooit reden om er naar toe te gaan. Het café staat in een nieuw ontwikkeld stukje stad tegen het oude rangeerterrein van het Werkspoor. Creatief, verrassend. Doet een beetje denken aan het Java-eiland in Amsterdam, industrieel met bijzondere kleinschalige architectuur. Hoe anders dan die krankzinnige cityvorming op het Jaarbeursterrein. Maar dit terzijde.

Hoe we hier terecht zijn gekomen? De Limburgse vriendin heeft een zoon die event-management heeft gestudeerd. En dit is dan zo'n event, in de middag. Mensen kunnen in teams komen sjoelen. Er komen vooral jonge mensen op af. Er zijn er heel wat op af gekomen. Ze krijgen een sjoelbak en een hapje en een biertje en er is een deejay. En er is ook nog een zangeres van het Utrechtse levenslied. De Limburgse vriendin voelt zich helemaal thuis en danst glimmend van vreugde de polonaise. Het is net carnaval, zegt ze verheugd.

De rest van ons zestigsters vindt het veel te veel herrie, maar we geven toe: het is een universum zoals we lang niet zo meegemaakt hebben. Jonge mensen en ongecompliceerd plezier.

Sheila Sitalsings opa

Gelezen: Waar ik me voor schaam van Volkskrant-journaliste Sheila Sitalsing. Ik ben groot fan van haar. Sinds een jaar ofzo luister ik graag naar de vrijdagse Volkskrant-podcast  'De kamer van Klok', waar zij ook een prominente rol in speelt. 

Dit boek is vorig jaar verschenen en popt nu op als nieuwe titel I de e-bibliotheek. Het gaat over haar NSB-opa, van moederskant. Sheila heeft een Nederlandse moeder en een Hindoestaans-Surinaamse vader. Zelf is zij geboren in Paramaribo, dus een NSB-opa verwacht je niet meteen. Haar moeder heeft het haar leven lang geheim gehouden en pas op haar sterfbed verteld, nou ja niet eens verteld maar via een A4-tje. Die moeder was in een oorlog nog een meisje en dus ook lid. 

Het was een mededeling die er bij Sheila nogal in hakte. Zoektochten langs de bruine archiefdozen in het Nationaal Archief. Er zijn heel veel nazaten van mensen die 'fout' waren in de oorlog. Die kinderen en kleinkinderen kunnen er niets aan doen, maar er is veel afwijzing en schaamte. Sitalsing is heel goed in het ontleden en benoemen van alle nuances en grijstinten. Heel interessant boek.

Coba Ritsema

Vandaag naar het Frans Hals Museum in Haarlem waar een tentoonstelling hangt van de Haarlemse impressionist Coba Ritsema. Ik was nog nooit in het Frans Hals Museum en van Coba Ritsema heb ik wel gehoord maar ik geloof nog nooit wat gezien, maar ik las een bijzonder lovende inspirerende recensie in de Volkskrant. Het is wel een thema dit jaar: de prachtige schilderessen van zo een eeuw geleden. Ooit zeer succesvol, nu vrijwel vergeten. 

Ik was bij vrouwen in het Singermuseum, (verzamelaarsters en kunstenaressen), bij Jacoba van Heemskerk in het Kunstmuseum in Den Haag, bij Jo Koster in het Stedelijk Museum Gouda en dan nu weer Coba Ritsema. Twee jaar geleden bezocht ik de Duitse Paula Modersohn Becker in Bremen, de Russische Marianne Werefkin in Zwolle en de Zweedse Hilma Af Klint in het Kunstmuseum. Steeds het verhaal dat ze in hun tijd niet of nauwelijks onderdeden voor hun mannelijke collega's, maar de de tand des tijds deed hen verbleken. Ze schilderden vaak portretten en stillevens, binnen, want in hun eentje naar buiten mocht niet, en werden daarom door de modernisten traditioneel genoemd en dat was dan de genadeklap. Het is echt mooi werk. Ze was onderdeel van de Amsterdamse groep schilderessen De Joffers, wat volgens de Volkskrant een soort laatdunkende trem was: ongehuwde welgestelde dames. 

Wat erg geprezen wordt is de lose touch van het schilderwerk en het feit dat ze veel van haar (vrouwelijke) modellen op de rug schildert, wat extra intimiteit zou geven. Ze schildert ook steeds een buurmeisje Leentje. Eén keer ligt ze op bed, net als Breitners meisje in kimono. Maar waar het meisje van Breitner geërotiseerd wordt hangt het meisje van Ritsema wat te lanterfanten. 

Ik wil dat het werk van deze 'vergeten vrouwen' even sterk in mijn geheugen gegrift staat als een Van Gogh, een Breitner, een Kees van Dongen, een Jan Sluijters, een Charley Toorop. En dat werkt het best als je een oeuvre bij elkaar ziet.

https://franshalsmuseum.nl/nl/zien-en-doen/coba-ritsema

https://www.volkskrant.nl/tentoonstellingen/de-onbekendheid-van-coba-ritsema-is-ons-verlies-haar-schilderijen-komen-op-je-af-als-een-oase~b85fe77d/

Fruitmand

De Voetbalvriendin heeft haar kuitbeen gebroken.  Voor de kenner: een Weber A-fractuur. Eerst was ze er nog mee doorgelopen, maar nu zit ze op de bank met haar voet in een brace. Op Facebook schrijft ze heartbreaking 'Fruitmanden welkom' en dat neem ik natuurlijk ter harte. 

Fruitmanden zijn echt iets van vroeger, ik vind ze heel mooi. Als je écht ziek was kreeg je een fruitmand. Dat waren serieuze zaken. Erkenning. 

Ze stammen uit de tijd dat er nog Nederlandse groentewinkels waren. Ik weet niet of de Turkse groentewinkels het fenomeen kennen. Zou dus niet weten waar je ze kan kopen, behalve dan online. 

Dus ga ik er nu zelf een knutselen: een mandje uit de kast met ooit-nuttige-zaken, exotisch fruit, flesjes vers fruitsap en een grote reep Tony Chocolonely chocola, doorzichtig folie en versierselen van de inpaktafel van AH. Het is een heel project. 

Tijdens het bijzonder gezellige ziekenbezoek eten we de hele reep op.