Vanmorgen vloog ze nog

De tijd gaat zo snel dat ik niet eens de film 'Vanmorgen vloog ze nog' kon behandelen, die ik woensdagavond zag bij de Nederlandse Filmdagen. Er was première van drie films van RO TV, een samenwerkingsverband tussen het RO-Theater en RTV Rijnmond: 'Boem Boem Boem' en 'Even bestaat niet meer' van Pieter Kramer, en 'Vanmorgen vloog ze nog' van Bobby's jeugdvriend de filmmaker André van der Hout.

'n Bijzonder verrassende en onderhoudende avond was het. Het was geheel onduidelijk wat er documentaire aan was en wat geacteerd. De meeste acteurs van het RO Theater ken ik niet dus wie in de films de 'echte' mensen zijn en wie de acteurs is geheel de vraag. Dat maakt ze extra intrigerend.

In 'Boem Boem Boem' speelt actrice Jacqeline Kramer (mij bekend van ooit de serie 'Oud Geld')
een kunstenares die het bombardement op Rotterdam van mei 1940 herdenkt middels een gesubsidieerd locatietheaterproject rond de multiculti-bewoners van haar door het bombardement getroffen straat. Heel erg leuk, zoals de oude bewoners die het bombardement hebben meegemaakt geconfrontgeerd worden met de nieuwe bewoners overal uit de wereld die niets van de geschiedenis van Rotterdam weten en heel enthousiast meespelen.

'Even bestaat niet meer' gaf een kijkje in de wereld van het rolstoelboksen. RO-acteur Rogier Philipoom speelt de ooit veelbelovende bokser die zich terugvecht na een verkeersongeluk. Fantastisch wereldje, dat van die boksers, ook weer ruwe bolster blanke pit. Ik geloofde alle personages en het was heel raar deze bokser met dwarslaesie na afloop door de premierezaal te zien lopen.

Maar we gingen speciaal voor Andrés film 'Vanmorgen vloog ze nog'. Daarin wordt oud Feijenoord-keeper Eddy Treijtel achtervolgd door een spook uit het verleden. Ooit trapte hij met de bal een meeuw uit de lucht die zo dood op het veld neerplofte. Hij zingt de frustraties van zich af terwijl een groep fanatieke Sparta-aanhangers plannen maakt voor het terugroven van een legendarische meeuw uit het Feijenoord Museum Home of History. Behalve Eddy Treijtel spelen ook Jules Deelder en Hugo Borst mee. Erg geestig.

Regionale televisie heet dit. Deze ontzettend leuke films zijn daarom alleen op RTV Rijnmond en op digitale televisie te zien. Ze zijn zeer geschikt voor landelijke televisie, maar André was er pessimistisch over of ze ooit een zendercoordinator zouden passeren.

RO TV; De kwestie van de meeuwen in het Sparta- en Feijenoord-Museum

In de tipi

Herfst was het dus. Ik vandaag met de bolide naar Bergschenhoek. Wat? Waar? Bergschenhoek. Twee-en-een-half uur heen door storm & regen, twee-en-een-half uur terug door storm & regen. De radio kondigt alle files netjes aan: 13 km hier, 10 km daar, en dan nog eens 8 km weer een eindje verderop. Er is hoe dan ook geen ontkomen aan.

Had een dagje teamtraining bij Outdoor Valley in Bergschenhoek. Wat? Waar? Bergschenhoek. Werd geacht om 09.00 uur present te zijn. Ik zag er erg tegenop, vooral vanwege de kano's op de site. Bij storm & regen en het kledingvoorschrift 'Regenkleding Mee' in een kano? Ik?

Om 08.55 uur meldde ik Trainer (die ik al kende van het competentiemanagement) dat ik ongeveer ter hoogte van Nieuwerbrug was, vanwege 13 km file. 'Neem de N11!' zei Trainer directief, dus ik nám de N11. Maar afgezien van de A12, de A13 en de A20 en Maassluis ken ik Zuid Holland eigenlijk niet en mijn TomTom is stuk. Geen naam op de richtingborden zei mij iets. Bodegraven, Zoetermeer, is dat noord of zuid of oost of west vanaf waar ik was? Enfin, van de N11 geraakte ik op de N209, waar een ongeluk was gebeurd. (Minister Eurlings kan wel willen dat wij hier 100 km rijden, maar kómt hij wel eens op een N-weg?). Hoezo was ik blij met die bolide?

De teamtraining geschiedde in een Tipi-tent met daarin een vuurkorf met vuur waarvan de rook geacht werd bovenuit de tent te verwaaien. Daar is dat gat bovenin die tent voor. Maar dat deed die rook niet. Trainer droeg een outdoor-outfit (afritsbroek en lederen cowboyhoed). Een echte Marlborough-man, zeg maar. U begrijpt het al: Lucie Theodora enorm in-de-weerstand.

Maar dat bleek helemaal niet nodig! Het was hártstikke leuk. Ik deed met allemaal collega's (die mijn collega's niet zijn, maar mede-leidinggevenden) opdrachten met autobanden en balken en samenwerken en elkaar vastklemmen en kaartspelletjes. Onze beroepsgroep is van de pen en het woord, en niét van de autobanden, balken en touwen. Maar de wanhoop nabij werd iedereen als vanzelf los en leuk.

Kreeg ook een rapportje over mijzelf - op grond van een eerder op internet ingevulde test - en daarmee veel inzicht in mijn persoonlijkheid en gedrag. Ik blijk geheel van het Rode en het Gele type en/of gedragspatroon. Blauw en Groen zijn bij mij vrijwel afwezig. Mijn Basistype en mijn Werktype blijken vrijwel samen te vallen. Dat is geloof ik wel mooi. Van het rapportje had Trainer geen zin zelf geschreven, zo ontfutselde ik hem. Dat was geheel automatisch door een fantastisch programma gegenereerd. Trainer was er zelf fier op.

Onopgemerkt sterven

Zeg nu zelf: dit herfstweer is zo wennen, we gooien er maar wat poezie tegenaan! Het is Michaelis geworden, want J.C.Bloem is wel herfst maar teveel november. Bloem komt ook nog wel.

Herfst

De bomen roesten in het zieke licht
langs somber in zichzelf gekeerde grachten.
In wilde, stormdoorvlaagde regennachten
vertoont de maan een bleek, behuild gezicht

boven de lege straten, smalle schachten
waar in een onverbiddelijk gericht
de zomer langzaam voor het najaar zwicht,
terwijl de huizen op het einde wachten.

Tegen de morgen is de strijd beslecht.
Een vage geur van heimelijk bederven
heeft aan de moede wind zich vastgehecht.

Tussen een handvol dunne zonnescherven
heeft zich de zomer moeizaam neergelegd
om eenzaam en onopgemerkt te sterven.

Hanny Michaelis

Nada Brahma-meditatie

Vanavond deden we de Nada Brahma-meditatie, een oude Tibetaanse techniek die oorspronkelijk in de vroege ochtenduren beoefend werd. Nada Brahma betekent Stem van God. Deze duurt een uur. We neurieden en zoemden.

De meditatie gaat als volgt. Eerst zit je een half uur in een ontspannen houding met gesloten ogen, terwijl je zachtjes maar hoorbaar zoemen en een vibratie door het lichaam laten gaan. Dit alles gaat vergezeld van het geluid van klinkende gongen en klokken, waarmee het gezoem zich vermengt.

De tweede fase, van een kwartier, bestaat uit twee gedeelten. Eerst breng je je handen naar voren met de palmen naar boven en draai je ze in een cirkelvormige beweging naar buiten. Daarna keer je je handen om, de handpalmen omlaag, en beweeg je ze in tegengestelde richting. Eerst de energie naar buiten, dan terug naar binnen, is het idee.

De laatste kwartier lagen we stil op ons matje met een dekentje over ons heen. Sommigen snurkten zachtjes. Ik geloof dat ik dat niet was.

Dit was een mooie meditatie. De eerste van de cursus waar ik me OK bij voelde. We moesten het doen met de ogen dicht, maar af en toe keek ik stiekem uit een ooghoek hoe de anderen het deden. Juf zat erbij als een dikke Boeddha, en Mannie kreeg tijdens tweede helft van de tweede fase allemaal stuipen, waardoor ik me voor ging stellen dat dat steeds erger werd en dat hij zijn kleren van zijn lijf ging rukken en als een bezetene piemelnaakt door het lokaal zou gaan hollen. Maar niets van dat alles gebeurde. En ik moet nog leren niet op de anderen te letten, maar bij-mezelf-te-blijven.

Thema: huilende vrouwen

In het nieuwe nummer van Hollands Diep staat een interview van Joost Zwagerman met Marlene Dumas, de in Amsterdam woonachtige Zuidafrikaanse kunstenares. Voor wie haar niet kent: Dumas maakt nogal heftig werk. Intiem, rauw, open, raak, niet per se mooi, ontregelend, soms naar. Confronterend. Reenske heeft een werk van haar waarin een klein babymeisje met de beentjes wijd open ligt. Je kijkt recht in haar geslacht. Het is mooi en kwetsbaar, zo kwetsbaar dat het bijna niet om aan te zien is.

Van half december 2008 tot half februari 2009 heeft Dumas een tentoonstelling in het Museum of Modern Art (MoMA) in New York, getiteld 'Measuring our own grave'. Een van haar thema's is 'huilende vrouwen', ontstaan nadat haar moeder anderhalf jaar geleden overleed. Zij zegt daar boeiende dingen over. natuurlijk had Zwagerman heel veel kunnen doorvragen, maar het is niet een thema dat hij herkent als zodanig. Maar goed.

Dumas zegt: 'Het is moeilijk om dood en seksualiteit, maar ook smart op een geloofwaardige manier in de schilderkunst op te voeren. (...) Huilende mensen zijn doodgewoon in speelfilms. Jaren geleden vroeg iemand me:"Zou jij de huilende zigeunerin terug kunnen veroveren op de kitsch?" Die vraag speelde vervolgend jarenlang door mijn hoofd. En die vraag riep weer andere vragen op. Bijvoorbeeld: wanneer was het beeld van een huilende vrouw níét kitsch? De huilende Maria is eeuwenlang een sleutelfiguur geweest in de kunst. Waar en hoe vertrok zich het omslagpunt? Al die dingen, mijn moeder, mijn eigen verdriet, die vragen over kitsch, ze speelden allemaal mee toen ik begon te werken aan mijn nieuwe reeks huilende vrouwen.'

Dit raakt natuurlijk direct aan het mysterie van mijn eigen Rosa Mystica.

Teenager te Emmen

Waren we bij de Oude Moeder op bezoek en omdat de zon nogal scheen gingen we op een terras een koffie drinken. Elk een portie 'Drentse leut' namen we, met elk een kelkje 'huppelolie'. 'n Bakkie leut is een kopje koffie, maar die huppelolie? Is dat Drentse humor voor de toeristen van buiten? Neen! Huppelolie bestaat echt en is een likeur / kruidenbitter van de firma Van Wees.

We zaten op steenworp afstand van dit beeldje, dat voor mij op de een of andere manier echt het optimisme van de jaren vijftig en zestig verbeeldt. Vroeger heb ik het bij mijn weten eigenlijk nooit gezien of bekeken, maar het was er op de een of andere manier wel altijd. Het stond op de Markt, voor de Oudheidskamer. Die nu niet meer bestaat, maar een restaurant is geworden.

Het moet toen het geplaatst werd een betekenisvol beeld geweest zijn. Een beetje googelen levert op dat de maker van het beeld (het heet 'Teenager') Pieter Starreveld (1911) was en dat het in 1963 geplaatst werd. Toen was ik zes. Emmen was in de tijd van de Wederopbouw benoemd tot groei-oord, zoals later Lelystad, Almere, Purmerend, Enkhuizen als groei-oord bestempeld zijn. Dat begint met groot optimisme. Er kwam wijk na wijk na wijk, school na school, bedrijf na bedrijf. Het dreef jonge gezinnen daar naar toe, met toekomstdromen voor de kinderen.

Nu zijn de teenagers van toen al decennia lang weg. Emmen is vergrijsd. Al die mensen in die wijdse nieuwbouwwijken zijn oud geworden en willen nu liever compact wonen in een flat naast het Noorderdierenpark. Ik zat op het terras en keek naar de bonkige Drenten die en masse aan het winkelen waren. Het optimistische droombeeld van dit modelletje meisje liep er niet tussen.

Eén tenger meisje zag ik, ze was met twee vrienden aan het Zandmeertje. Oude Moeder en ik deden daar de wandeling om het Zandmeertje. Twee jongens en een meisje van een jaar of twintig, type rauw volk, hadden hun roestbak het bos in gereden en hingen daar halfnaakt met hangstoeltjes en een plaid omheen. Toen we hen passeeerden en groetten, zei het meisje - ik neem aan om ons te provoceren - tegen de jongens: 'Zullen we een triootje doen?'

Deed me denken aan toen ik als teenager met mijn buurmeisje Annet onszelf in het winkelcentrum liepen te vervelen. We vonden iedereen zo saai, dat we steeds iets te luid zeiden: 'Is jouw vader al uit de gevangenis?' in de hoop dat iemand reageerde. Maar niemand reageerde.

Het 'na-huwelijk' als sociaal ideaal

Zat ik ineens met Ex gezellig te ouwehoeren in haar zaak. Het was vrijdagmiddag en het was tijd voor wat aandacht, over en weer. En zo niet over, dan toch wel weer. Het 'na-huwelijk'. Zou het er ooit van komen?

Er staat een groot stuk over het 'na-huwelijk' in de Volkskrant. Interview met Djoeke Veeninga (foto) die er een boek over geschreven heeft. Zij hoorde het begrip voor het eerst uit de mond van de schrijver Boeli van Leeuwen, toen ze met haar dochter en haar ex op Curaçao was en de ex en zij al negen jaar geen paar meer waren. ‘Dus je hebt een goed nahuwelijk,’ zei de schrijver, toen ze hem tegenkwamen, ‘dat is verstandig. Verstandige ouders zorgen daarvoor.’

Veeninga pleit voor goede 'na-huwelijken'. Bijna de helft van de huwelijken eindigt in een scheiding. Een groot deel van die gescheiden mensen sleept de resten van eerdere huwelijken en relaties met zich mee. Of er nu kinderen zijn of niet: de vraag dringt zich op: nu het huwelijk niet meer voor het leven is, hoe ontwikkelt het 'na-huwelijk' als nieuwe relatievorm zich?

Zij is VPRO-journalist, programmamaker, buitenlandredacteur, presentator en interviewer en schreef een boek waarin ze op zoek gaat naar het nahuwelijk als sociaal ideaal. Zelf ben ik tot nu toe wisselend goed gebleken in het concept 'na-huwelijk'. Eén Ex vindt mij nu een zusje. Ik vind dat zelf wat minder, maar dat zal komen omdat die Ex zelf geen zusjes heeft en ik vier. Voor mij is vier zussen wel genoeg. Iemand anders om mij heen noemt haar drie exen haar drie levenspartners. Het lijkt me een boek om te gaan lezen.