Miroslav Penkov

In Trouw staat een interview met de econoom Alexander Rinnooy Kan over zijn manier van lezen. Hij heeft ooit de techniek van het 'snellezen' aangeleerd, en heeft die nooit meer kunnen afleren. Hij noemt het uitermate handig bij zakelijk lezen, maar een handicap bij literair lezen. Ik heb dat ook. Ik heb veel behoefte aan literatuur, maar mede door dat snelle lezen komt het niet altijd binnen. 

Zo ging dat in Macedonië met de verhalenbundel Ten oosten van het westen van Miroslov Penkov (1982). Ik had zijn verhalen mee, omdat er geen Macedonische literatuur voorhanden was. Penkov is van geboorte Bulgaar, maar hij woont al sinds zijn achttiende in de USA waar hij nu doceert, schrijft en publiceert. Vandaag herlees ik zijn verhalen trager en komen ze wèl binnen.

Hij schrijft echt mooi genuanceerd onverwacht en beeldrijk. De verhalen gaan over oude en jonge Bulgaren, van voor de Eerste Wereldoorlog, van mensen die jong waren tijdens de Tweede Wereldoorlog, over mensen voor wie het Communisme het antwoord op alles was, over mensen die doodgeschoten werden door fanatieke grenswachten bij een dorp dat door de politiek doorsneden was in een Servisch en een Bulgaars deel. De politiek heeft er nogal huisgehouden met alle gevolgen van dien. 

Dat kan heel heftig zijn, maar gaat ook over jongeren die in de jaren zeventig hunkerden naar de zegeningen van het Westen, zoals de popmuziek en de spijkerbroeken. Het gaat ook verhuizen naar Amerika en met de jaren meer heimwee krijgen en respect voor je nog altijd communistische opa. Over een oude man in een verpleeghuis waar hij met zijn zieke vrouw woont en dat hij als een gevangenis ervaart. Hij vindt liefdesbrieven van haar eerste verloofde en wordt 50 jaar na dato ontzettend jaloers. En zo gaan er een aantal van die werelden open. Het is fris geschreven, soms met humor of spot, soms vilein.

Dat ik in de Balkan was en het allemaal een beetje bekeek en meemaakte maakt zulke verhalen misschien wat toegankelijker, maar een bezoek aan de Balkan is echt geen voorwaarde om Penkov te kunnen appreciëren! Ik zou hem de Prijs voor de Europese Literatuur gunnen maar dat kan vast niet omdat hij in Amerika woont.

Verkapte zegeningen

Bobby's behekste fiets die in een paar weken tijd al wel tien keer lek geweest is krijgt vandaag a. een nieuw velglint, b. een nieuwe binnenband en c. een nieuwe buitenband. We zijn allebei behoorlijk sikkeneurig door het gedoe met die fietsen. En proberen de wijsheid van onze Macedonische vrind Slavko om het heden als een geschenk te ervaren in praktijk te brengen. Dat valt waratje niet mee.

Terwijl Bobby de fiets voor de zoveelste keer repareert - als de banden vernieuwd zijn blijkt de versnellingskabel kapot - zoek ik wijze spreuken voor bij mijn tekeningen met Japanse liefjes. De uitgeefster die ze misschien wil uitgeven in een klein cadeauboekje heeft bedacht dat er wijze spreuken bij moeten. Dat is een heel gedoe. Ze wil een Plan voorleggen aan haar collega's waarin een titel, een flaptekst,  en wat voorbeelden van de wijze spreuken.

De spreuk die ik vandaag uitzoek gaat over zegenen. 'Wanneer er iets helemaal mis gaat, wanneer er iets onverwachts gebeurt waardoor je plannen en ook jij volledig in de war worden gestuurd, barst dan los in zegeningen. Want het leven leert je een les, en juist de gebeurtenis die jij als ongewenst beschouwt, heb je zelf opgeroepen om je de les te leren waar je misschien voor terug zou deinzen, ware het niet dat je haar zegent. Beproevingen zijn verkapte zegeningen, en scharen van engelen varen in hun kielzog.' (Pierre Pradervan, uit: De zachte kracht van de zegening)

Kooplust

Ik heb enige Troost nodig en besluit die te verkrijgen door even wat kooplusten bot te vieren.

Mijn Armeense vriendin Christina Mode in de Zakkendragersteeg, bij wie ik een broek heb besteld, is klokslag 10 uur nog niet open. Zo raak ik verzeild bij haar buurman Bureau Bewust, een winkel met allemaal ontzettend leuke / bijzondere kantoorartikelen. Wat een leuk straatje is dit! Vroeger was ik helemaal van de kantoorartikelen maar de digitalisering is dat in de loop der jaren steeds meer afgenomen.

De oogst: een prachtige houten ordner (perenhouten rug, berkenhouten omslagen) en insteekhoezen om mijn tekeningen in op te bergen. Deze mappen worden gemaakt in een sociale werkplaats in Duitsland, vertelt de eigenaar.  Ik koop er enveloppen die gemaakt zijn van oude topografische kaarten. Echt leuk. Jammer dat je nog zo weinig per post stuurt. Vroeger kocht ik  veel meer van dit soort vreugdegevende papierwaren. Toen had V&D op de Munt van die leuke kantoorartikelen. Maar dat is al lang niet meer zo.

Je kunt er wel veel geld kwijt raken, maar dat is goed voor de binnenstad en de economie, moet je maar denken. Je hóeft er niet voor naar Utrecht, hij heeft ook een webwinkel, waar je al die leuke dingen kan kopen. Echt cadeautjes.

Rajcica Klooster

Op Spotify vind ik geen 'liederen' maar wel een litanie van Divna, en ik moet onmiddellijk denken aan de logeerpartij in het Rajcica-klooster met het Sveta Georgi-kerkje bij Debar, waar de Vespers twee uur en de Lauden drie uur duurden. Gereciteer van de priester afgewisseld met polyfone zang.

Als ik die muziek hoor besluit ik een tekening van het kerkje te gaan maken. De kleuren doe ik uit mijn hoofd.

Zoekend naar de juiste spelling van de namen vind ik een filmpje over het klooster - waar al die jonge nonnen figureren met wie ik al die uren heb doorgebracht. Bijzonder dat ze zich al psalmenzingend laten filmen. Maar ja, ze hadden ook allemaal een mobiele telefoon onder het habijtje.

Op het filmpje zie ik dat er bij  het tekenen iets fout gegaan is: het dak van het kerkje was helemaal niet oranje, maar van donkergrijze leisteen. Dat moet dus even over. Tekening 1 is er nu niet meer.

Mystères Byzantins

Deze stem hoorde ik in het kerkje Sv. Jovan te Kaneo/Ohrid. Zó mooi! Het lukte me haar naam te ontfutselen aan de koster die geen woord over de grens sprak: Divna Ljubojevic. Ondanks dat het eeuwenoude kerkmuziek is klinkt het hedendaags en tamelijk jong. 

Op een Amerikaanse site lees ik: Ze is afkomstig uit Belgrado, geboren in 1970. Haar stem werd al vroeg ontdekt door Moeder Agnija, abdis van het Vaveden Klooster, waar Diva vanaf haar tiende geschoold werd in de orthodoxe zang. Ze kreeg vervolgens les aan de Mokranjac Muziekschool en studeerde af een  de Muziekacademie van de universiteit van Novi Sad. Al op haar zeventiende werd ze al dirigent van diverse koren, waarmee ze al gauw in heel Europa optrad. In 1991 richtte ze met vrienden het Melodi Ensemble op en in 1997 startte ze een koor in de Sv. Sava kerk in Parijs. Ze gaf ook les in koormuziek in Engeland en Nederland. Theoretisch had haar dus al kunnen kennen.

Nu een site vinden waar haar muziek te koop is.

GVU

Bussen zijn niet fijn. Veel minder fijn dan trams. Je hebt een soort innerlijke rust en veel tijd nodig als je je met een stadsbus wilt verplaatsen. Als je dat hebt kan het altijd meevallen. Sinds Bobby in Amsterdam Bus 37 gebruikt (van station Amstel naar Molenwijk halte Insulineweg) scheldt hij vaak op het GVB. Die bus kómt vaak gewoon niet. Ik schreef al wel eerder over de bussen in mijn buurt. Er wordt bezuinigd op het openbaar vervoer en bijvoorbeeld is mijn Bus 22 naar Amsterdam Centraal nu ineens tien minuten lopen in plaats van drie. Het onderwerp roept veel op bij mensen die er afhankelijk van zijn. Amsterdammers kunnen alle bus- en tramlijnen dromen. Als die veranderen of verdwijnen, dat echt een ding.

Anyhow. We bellen over de logistiek. We gaan een huis bekijken in de Rivierenwijk bij de Jutfase Weg. Bobby zijn fiets is behekst en al twee maanden elke dag lek. Daar schreef ik ook al eerder over. Hij blijkt tegenwoordig op mijn Utrechtse fiets te rijden. Dat is een herenfiets Gazelle. Pietje Pelle op zijn Gazelle. Dus ik had het plan opgevat om op deze vrije vrijdag misschien eerst een concert te doen in het kader van het Festival Oude Muziek en dan rustig af te zakken naar Utrecht Zuid. O, zegt Bobby, eh... Want dat weet ik nog niet, maar hij gebruikt mijn fiets. Hij zal een buurvrouw vragen of ik een fiets mag lenen.

Maar ik ben ineens nieuwsgierig naar de bussen in Utrecht. Het GVU. Nog nooit maakte ik gebruik van een bus in Utrecht. Langs de Oudenoord lopen heel veel bussen, maar die heb ik nooit een blik waardig gekeurd. De namen van de wijken en buurten in Utrecht krijg ik maar niet in mijn systeem. En zo raak ik midden in de nacht onverwacht verzeild in routekaarten, haltekaarten en gemeentepolitieke besluiten over de buslijnen. De woede van de bewoners van Hoograven over het opheffen van Lijn 6. Het verplaatsen van alle busstations rond Utrecht CS. Busstation Noord wordt Busstation West en Busstation Zuid wordt Busstation West. Maar dat gebeurt op 2 september en dat is het nog niet. Het is sowieso een onbegrijpelijke chaos rond het station van Utrecht CS, net als rond het station van Amsterdam CS trouwens. Die vermijd je als het enigszins kan.

Gaandeweg vind ik uit dat GVU-Bus1 precies van Bobby's Oudenoord naar 't Goylaan  rijdt, alsof het zo moet wezen. Vier keer per uur. Er gaat géén bus die kant op vanuit het hartje centrum - waar dat concert is en Bobby's werk.

Wat een onnutte vraagstukken allemaal, en dat alleen maar omdat Bobby's fiets behekst is. Ik kan ook gewoon mijn plan om naar dat concert van 11 uur te gaan laten varen en rechtstreeks met de bolide gaan.

Afscheid (2)

We eten bij restaurant La Vallade aan de Ringdijk. Idee van RoRo7. Wat is dat een leuk restaurant. We eten op straat. Het is zo gezellig dat we blijven zitten tot ze ons echt wegsturen. Om 00.00 uur. Iedereen doet een speech.

Wat ik nog nooit gedaan heb: ik geef Casper de originele tekening. Als ik al eens een tekening uitdeel is dat altijd een printje. De originelen zitten in een map. 'Nee', zegt Vinnie, 'dat kan echt niet, je MOET het origineel geven.' 

Vinnie die deze foto maakt zegt: 'Ik wil ook! Dit schept wel verplichtingen! Nu moet je bij ELK afscheid een tekening maken.'