Alchemie van het Geluk

Alchemie van het Geluk. Mooie titel. Het boek staat al jaren in mijn boekenkast. Het is me bijkans te groots, te diep. Het is een verzameling teksten van Hazrat Inayat Khan, Indiaas wijsgeer en oprichter van de Soefi-beweging. Tijdens zijn leven hield hij tal van voordrachten over de zin van het leven en de mogelijkheden om tot geestelijke zelfverwerkelijking te komen. Die voordrachten zijn door zijn volgelingen in allerhande publicaties gebundeld.

Over de titel: Inayat Khan vergelijkt meditatie met de zoektocht van de middeleeuwse alchemisten naar de steen der wijzen, nodig om lood te kunnen veranderen in goud. Bij hem staat het doffe lood symbool voor de toestand van de een in zichzelf gekeerde, verduisterde geest; en het blinkende goud voor een bevrijde en verlichte geest.

Bij de soefi’s staat ook de transformatie van een onedel metaal in een edel metaal model voor een spiritueel proces. In plaats van lood gebruiken zij kwikzilver als metafoor. Kwikzilver is een vloeibaar metaal, dat altijd in beweging is, net zoals bij mensen hun emoties en gedachten. In de Soefi-alchemie wordt van het kwikzilver eerst zilver en daarna goud gemaakt. Ofwel: de geest en de emoties worden gestild.

De hoofdstukken over de zin van het leven en het doel van het leven heb ik nu eens uitgelezen. Geluk. Niets en niemand anders kan voor jouw Geluk zorgen dan jijzelf. Wie mij kent weet dat ik een energiek personage ben met een voortdurende dadendrang, activiteiten, ontmoetingen, lezen, ideeën, input. Altijd enthousiast en in voor dingen. Een nieuwsgierige creatieve, maar ook wel onrustige geest. Met soms ook grote ups en downs - want af en toe stort het mechanisme even in. En dan ook helemaal. En dan ga ik weer enthousiast voort

Als ik dan in dit boek lees, dat je Gelukkig voelen weinig te maken heeft met maatschappelijk of sociaal ‘succes’, maar vooral met vanuit liefde leven en handelen en vanuit een kalme geest, dan weet ik ook wel dat dat klopt. Dat dat vele goede des levens niet per se leidt tot een geluksgevoel. Het kan ook te veel zijn. Terwijl een beetje traagheid beoefenen, rondhangen, pianospelen en/of tekenen (desnoods mandala’s) en/of muziek luisteren, danwel slow cooking, wèl tot dat gevoel leidt. Dus deze week probeer ik weer de dadendrang te weerstaan en doe ik heel rustig aan. Met Bachcantates op de achtergrond.

Dit is weer zo'n boek dat ik niet voor BoekbladLeest durf te lezen. Maar wie weet. Tenslotte heb ik het boek over schaamte er uiteindelijk ook neer gezet. Soefisme is geloof ik een nieuwe verhaallijn. Eerder las ik er ook al een boek over. En tekende ik een dansende derwish.

- Hazrat Inayat Khan, Alchemie van het geluk, 144 p., uitgeverij Panta Rhei; isbn: 978-90-73207-22-6 , € 12,50

Arie Boomsma

Vanmorgen hoor ik op Radio 1 een gesprekje met internetdeskundige Francisco van Jole (die ik nu steeds via Twitter kan volgen) over een nieuwe zoekfunctie Kumo waar Microsoft mee bezig is. Die Google moet verslaan.

Als voorbeeld voor veranderende zoekbehoeften noemt Francisco de foto van EO-presentator Arie Boomsma, de foto waarom de EO hem voor drie maanden geschorst heeft. Die gemaakt zou zijn voor een homo-glossy L'Homo van Linda de Mol. Die foto wil iedereen natuurlijk zien. Maar hoe vind je die? Volgens Francisco gaat dat het snelst via Twitter. Maar bij de mensen die ik via Twitter volg zag ik zo snel geen antwoord. Toen ben ik zelf op zoek gegaan en ik meen hem gevonden te hebben. In één minuut. Niet via Google Afbeeldingen. Ook niet via Twitter. Maar via Google News. Want al die krantenredacties zullen de foto ook gezocht hebben.

Deze foto staat bij het bericht in de Leeuwarder Courant. Er staat trouwens niet bij vermeld of dit de foto in kwestie is. Zal wel niet. Elsevier weet te vertellen dat het gaat om een foto van Boomsma in zwembroek.

Grumpy

Angry young men worden grumpy old men. Het is ineens een thema de laatste weken. Had die gedrevenheid ooit een charme, nu is die een beetje weg. Ze zijn fel, verongelijkt, gaan tekeer, hebben het gelijk aan hun zijde, krijgen gelijk van een kleine eigen achterban. Maar de meerderheid laat ze roepen in de woestijn. Ik probeer wijs te zijn en luister.

Soms trek ik me dingen aan, die scherpe toon raakt. Hebben ze gelijk? Of ik? Of doet dat er niet toe? Waarom die toon? Waarom trek ik me het aan? Hun argumenten zijn scherp, misschien zelfs sterk. Maar het is één ding om gelijk te hebben. Iets anders is gelijk te kríjgen. En dat krijgen ze niet.

Vandaag ging ik met een grumpy personage lunchen. Ik zag er eerlijk gezegd een beetje tegen op, maar het viel alleszins mee. We kregen het over alles. Af en toe zei ik: Ik begrijp het. Of: vertel eens wat meer? Waar staat dit voor? Nee, ik heb geen mening. Het is gewoon het spel dat jullie spelen. De tegenpartij heeft zijn steen verplaatst. Nu ben jij weer aan zet. Wat ga je doen?

En dan vis je een beetje en blijkt hij gescheiden. Ach, hij praat wel met je, maar zijn ogen zoeken hongerig naar een jonge blonde meid. Dan heb ik wel zin in een potje psychologie van de koude grond. Kun je niet tegen vijftig zijn? Is de nieuwe wereldorde onverdraaglijk? Wat is er eigenlijk met je aan de hand? Hield je moeder niet genoeg van je? Of teveel? Luisterde je vader niet genoeg?

Morgen bezoek ik een tweede grumpy man. Dan hebben we onze portie van de week wel weer gehad.

Spiegel im Spiegel - Arvo Pärt

Attent gemaakt op de minimalistische meditatieve muziek van de Arvo Pärt, een diepgelovige, Russisch-orthodoxe componist (1935). Met zijn kalende hoofd en woeste baard lijkt hij zo uit een film van Andrej Tarkovski weggelopen. Zijn muziek is gebruikt in tientallen animatiefilms, documentaires, docudrama's en speelfilms. Ik lees er ook enig cynisme over: 'Weidse landschappen, woeste wolkenluchten, peinzende blikken - dergelijke filmbeelden gaan maar al te vaak gepaard aan de minimalistische muziek van Arvo Pärt. Het gebruik van Pärts muziek is inmiddels net zo'n cliché als strijkmuziek onder een liefdesscène.' Als je de titel van dit stuk op YouTube zoekt krijg je inderdaad allemaal filmpje met Natuur.

Pärts muziek is religieus en verstild, minimalistisch en zachtzinnig, sober en hypnotiserend. Hij is op zijn tijd niet wars van enig bombast en effectbejag. In een filmpje Auftakt bij de dvd Arvo Pärt: 24 Preludes For a Fugue (2005) zegt Pärt zelf: 'Ik heb ontdekt dat het genoeg is wanneer een enkele noot mooi wordt gespeeld. Deze ene noot, of een enkel geluid, of een moment van stilte, biedt mij troost. Ik werk met zeer weinig elementen - met één stem, twee stemmen. Ik bouw met primitieve materialen - met de drieklank, met één specifieke tonaliteit. De drie noten van de drieklank lijken op bellen en daarom noem ik het tintinnabuli.'

Pärt zou een van de best verkochte moderne 'klassieke' componisten zijn. Leerzame avond weer.

What Can You Say...

'How insensitive' voor de pianospeler. De componist was de Braziliaan Antonio Carlos Jobim (1927), die beschouwd wordt als de Gershwin van de Latijns-Amerikaanse muziek. Hij schreef meer dan vijftig composities, waarvan minstens de helft echte standards zijn geworden. Zijn beroemdste stuk is Garota de Ipanema ofwel The Girl from Ipanema, dat de doorbraak voor Astrud Gilberto betekende. Jobim stierf in 1994 in New York tijdens een hartoperatie en kreeg in Brazilië een staatsbegrafenis. Frank Sinatra was een vriend en bewonderaar van Tom Jobim en maakte twee albums met hem. Buiten het meeslepende ritme is ook de zeer smaakvolle harmoniekeuze met verrassende melodielijnen typerend voor Jobim.

How insensitive
I must have seemed
When she told me that she loved me
How unmoved and cold
I must have seemed
When she told me so sincerely
Why she must have asked
Did I just turn and stare in icy silence
What was I to say?
What can you say
When a love affair is over?

Drama in Dierenpark Emmen

'Dierenartsen hebben gisteravond besloten olifant Annabel te laten doodgaan, nadat ze uren voor haar leven had gevochten. De oudste Aziatische olifant, publiekslieveling in Dierenpark Emmen, was bij een stoeipartij met andere olifanten door het schrikdraad in de droge gracht rond het buitenverblijf gevallen. De 45 jaar oude Annabel lag met haar voeten tegen de kant en kon niet zelf overeind komen.' Het nieuws haalde de Provinciaalse Zeeuwse Courant èn het Reformatorisch Dagblad. Die laatste ging het verst in haar berichtgeving. Knip en plak.

'De medewerkers van het dierenpark deden er alles aan om de Mater Familias te redden. Eerst probeerden ze het 3000 kilo wegende beest met balken op te krikken. Toen dat niet lukte, werd zij er met een grote kraan uitgetakeld. Annabel kon echter nog steeds niet op haar benen staan en lag toen op haar rechterzij. Daarna lukte het de brandweer om haar met luchtkussens overeind te krijgen. Het dier hing in de takels, maar ging nog steeds niet staan.'Haar benen bungelden onder haar. Ze liet nog wel een keer van zich horen, door luid te trompetteren. Enkele tientallen medewerkers van de dierentuin stonden om de olifant heen en voerden haar broodjes als afleiding. Dierenartsen probeerden haar met infusen op te peppen.'

'Verzorgers hadden de andere leden van de olifantenfamilie in het binnenverblijf opgesloten. De dieren los laten lopen zou te gevaarlijk zijn geweest voor de hulpverleners. Alleen haar naaste verzorgers mochten er op het laatst bij zijn. Alle andere medewerkers en journalisten werden weggestuurd. Iedereen liep met tranen in zijn ogen rond, aldus een verslaggever. Annabel was het oudste dier in het park, de leidster van de kudde. Ze kwam oorspronkelijk uit Thailand, waar zij werd vrijgekocht uit een werkolifantenkamp. Omdat ze geen andere uitweg meer zagen, besloten de artsen het dier een spuitje te geven. De olifant kon niet meer op haar benen staan, nadat ze gistermiddag uren op haar linkerzij in de droge gracht had gelegen. Autopsie moet uitwijzen waardoor Annabel geen kracht meer had. Het dier was mogelijk in shock, een situatie die levensbedreigend kan zijn. Annabel was het oudste dier in het park.'

De PVV-fractie in de Tweede Kamer heeft door middel van schriftelijke vragen over het incident opheldering gevraagd van minister Verburg (LNV), die verantwoordelijk is voor dierenwelzijn. 'Diepe, droge grachten vormen een onnodig gevaar voor de dieren en zijn niet meer van deze tijd', vindt Kamerlid Graus. Een medewerker van de Emmense dierentuin zei vanmorgen in het Radio 1-Journaal dat hij geen aanleiding ziet aanpassingen aan de gracht te doen. 'Dit was een uitzondering. Meestal komen olifanten er op eigen kracht uit.'

PS. Ik dacht echt dat dit regionaal reformatorisch nieuws was, maar dit verhaal staat vanmiddag integraal in Het Parool met de mededeling dat gisteren heel Nederland meeleefde. Heb duidelijk weer wat gemist.

Zomaar een zondagmorgen

Vandaag naar de Universele Eredienst van de Soefi's geweest. De brief van de bisschop van Haarlem enige weken geleden heeft het enthousiasme voor de Paapse Mis toch even doen tanen.

Voor wie het niet kent: het soefisme is een stroming die de mystieke kern van alle wereldreligies als inspiratiebron gebruikt voor geestelijke groei en vrijheid. De man die gedachtengoed naar het westen bracht was Soefi Inayat Khan. Het soefisme wil mensen een kompas bieden voor het dagelijks leven. Wereldwijd zijn er zo'n tweeduizend soefi's, in Nederland zo'n 500.

In de duinen bij Katwijk is een Soefi-tempel. In Amsterdam vindt de Universele Eredienst plaats in het Ignatiushuis. Dat is een pand van de paters Jezuïeten in de Beulingstraat, straatje tussen Herengracht en het Singel in. Er is een kapelletje boven in het pand, waar een altaar staat met zeven kaarsen, die de wereldgodsdiensten symboliseren: het hindoeïsme, boeddhisme, de godsdienst van Zarathoestra, de joodse godsdienst, het christendom en de islam. De zevende kaars staat symbool voor alle mensen die in de wereld het licht van de waarheid hebben hooggehouden.

In het kapelletje zitten op deze zondamorgen twintig, dertig mensen bijeen, er klinkt klassieke muziek. De dienst wordt geleid door drie personen. De eerste steekt de kaarsen aan. de tweede leest passages uit de heilige boeken van de verschillende godsdiensten en de derde is de spreker. Dat is vandaag Hamida Verlinden. Zij behandelt het thema Is Liefde een Gevoel of een Werkwoord? Ik kan het niet navertellen. Liefde is iets om te géven. Niet wachten tot je het krijgt.

Na afloop drinken we een kopje koffie mee. Een levendige dame spreekt me aan die vertelt al in 1960 'ingewijd' te zijn. Ik weet in deze setting niet goed waar over te babbelen. Ze raadt me een boek In een oosterse rozentuin aan, van Inayat Khan, dat indertijd haar het licht bracht. Sinds ze is ingewijd valt het leven haar veel lichter.