Back home

Ik weet haast niet waar ik moet beginnen nu we weer thuis zijn. De buurvrouwen hebben gegieterd, dus alles staat er goed bij, maar toch is het nog droog. 

De tomaatjes in de moestuinbak, die ik nog moest opbinden maar niet opgebonden had, geven een enorme oogst. In de volkstuin ga ik maar grasmaaien. 

De courgetteplant heeft een enorme gele courgette. Dat wordt morgen courgettesoep. 

Ik heb ook nog een plant in een pot zonder naamkaartje. Ik meen me te herinneren dat het een meloen was, maar PlantNet weet het ook niet, die twijfelt tussen pompoen, meloen en courgette. Ik hoop dat het een meloen wordt. Hoe dan ook: ik vind het geweldig allemaal. 

De geheime tuin

Tuinporno. Dat is zo'n plaatje toch echt. Ik leerde dit woord ooit van Annet Planten, in de jaren tachtig collega bij de Amsterdamse vrouwenboekhandel Xantippe. Ze was ook tekenaar/illustrator voor de Margriet, waarvoor ze plantjes en bloemen en tuinen tekende. Zij was wat ouder dan de meesten van ons, ze was heel grappig, heel dun en heel rimpelig. Ze woonde in een huisje met steile trappen in de Korsjespoortsteeg met een oude grote zware hond die ze vier maal daags doe trappen op moest zeulen. Later is ze geloof ik naar Arnhem verhuisd, waar ze ook vandaan kwam. Zou ze nog bestaan? Als ik haar Google kom ik zegge en schrijve op één verhaal van haar tegen in het lesbisch literaire tijdschrift Lust & Gratie. 

Maar ditvterzijde. Mijn Tuinbuurvrouw vertelde laatst dat zij als kind een boek had gelezen dat 'De geheime tuin' heette. Het is een kinderboek uit 1911. Dat heeft haar nooit losgelaten dus haar 250 vierkante meter volkstuin moest en zou een geheime tuin worden. Dat vind ik nog eens een mooi concept. De meeste tuinen hier zijn alles behalve een geheim. Mijn tuin vind ik een wonderbaarlijke verkwikkende vallei. Dat kun je vanaf het pad niet goed zien, alleen bevroeden. In die zin is mijn tuin ook een beetje een geheim. En dat probeer ik met al die fotocollages te laten zien.

https://www.dbnl.org/tekst/_lus005199901_01/_lus005199901_01_0046.php

Findhorn

Het lijkt bij jou wel op de 'Tuinen van Findhorn', reageert een van de Tuinvriendinnen als ik in de groepsapp de foto's van mijn enorme kolen stuur. Weer aanleiding om een middagje te googelen. Want waar heeft ze het over? 

De Tuinen van Findhorn zijn een spirituele leefgemeenschap en ecodorp in Schotland, al sinds de jaren zestig. In de jaren zestig brachten de tuinen ecologische wonderen voort zoals een reuzenkool van 18 kilo en een broccoli (-struik) van 27 kilo. Ter vergelijking: mijn enorme kolen zijn 1,7 kilo.

De filosofie van Findhorn draaide om de diepe overtuiging dat alles in de natuur met elkaar verbonden en bezield is. De oprichters stelden dat de mens niet boven de natuur staat, maar er een gelijkwaardige partner van is. Hun filosofie rust op drie pijlers. 1. Luisteren naar de innerlijke stem: volg intuïtie en goddelijke inspiratie bij elke dagelijkse beslissing. 2. Communiceer met de spirituele essentie van planten en landschapselementen (deva's en natuurgeesten). 3. Werken is liefde in actie: voer elke taak, hoe alledaags ook, uit met volledige aandacht, liefde en toewijding. Door deze principes toe te passen op onvruchtbare, droge zandgrond, slaagde de gemeenschap er in de jaren zestig in om reusachtige koolsoorten en een overvloed aan gewassen te verbouwen zonder chemische hulpmiddelen. Dit trok wereldwijd de aandacht.

Vandaag de dag wordt de oorspronkelijke filosofie van Findhorn beleefd in de vorm van een praktisch, ecologisch leefmodel waarin spiritualiteit en duurzaamheid hand in hand gaan. De gemeenschap heeft zich getransformeerd van een centraal geleide stichting tot een door de bewoners zelfbestuurd ecodorp.

In de centrale leefgemeenschap wonen permanent tussen de 300 en 500 mensen. Als je kijkt naar de bredere regio telt de gemeenschap ruim 600 vaste leden, die oorspronkelijk uit meer dan 40 verschillende landen komen. Daarnaast verblijven er continu tientallen tot honderden tijdelijke bewoners, zoals studenten, workshopdeelnemers en vrijwilligers. 

In het dagelijks leven blijft de oorspronkelijke filosofie voelbaar. Beslissingen en bijeenkomsten starten nog altijd met momenten van stilte. Werken in de tuinen of de keuken wordt nog steeds benaderd als een vorm van actieve meditatie: liefde in actie.

Heggenschaar

Op mijn verjaardag zo'n twee maanden geleden kreeg ik een elektrische heggenschaar cadeau. Van het merk Worx, net als mijn grastrimmer. Dan kun je met dezelfde accu toe. 

Vandaag kan ik hem eindelijk inwijden. De volgende fase in het fatsoeneren van de tuinwoestenij. Op de een of andere manier vind ik het fijn om me al is het maar een beetje te conformeren aan de huisregels. Je heg netjes houden is een van die regels. Ik heb zoveel heg dat het met de hand niet te doen is. Daar krijg je enorme spierpijn van. 

Ik glunder er van. Dat je van zo'n apparaat zo gelukkig kan worden. 

Op de tuin

Weer eens een lunch op de tuin. K. komt lunchen en ik heb thuis een mooie maaltijdsalade klaargemaakt. Dat is altijd feest. Vandaag met quinoa, broccolirijst, gerookte kip, geitenkaas en mango. 

Het is zo warm, we puffen wat onder de vijgenboom. Thuis met alles dicht is koeler. Maar toch heerlijk zo'n plek.

Courgette

Herstellen. Zus3 gaat vandaag helpen met een stukje tuin. Zes weken is hij nu niet bijgehouden dus het is nog steeds een enorme bende, hoewel ik maandag al wel wat gras gemaaid heb.

We gaan eerst weer naar de kwekerij in Harmelen voor het plezier van wat nieuwe plantjes. Ik koop er een gele courgette (links) en een aubergine (rechts), wat margrieten en twee plantjes streptocarpus (Kaapse primula). Die had ik vorig jaar ook en die bloeiden eindeloos.

Omdat ik niet mag bukken en tillen verwijdert Zus3 veel onkruid en uitgegroeide sla, en zet daar de nieuwe planten voor in de plaats. De border in kwestie oogt meteen weer hoopvol. 

Verder is de braam gigantisch aan het woekeren. Ik knip er hier en daar wat slierten van af. Beetje zinloos maar het oog wil ook wat. De Surinaamse buurman roept door de heg mijn braam ook bij hem woekert. Hij eist dat ik die bij die verwijder. Dat gaat nu even niet buurman, zeg ik. Ik geloof niet dat hij mij hoort. Vier vuilniszakken met afval voeren we af. 

Ik ben Zus3 diep diep diep dankbaar. Eenmaal thuis slaap ik weer twee uur. Heel benieuwd wanneer ik weer met de fiets kan. Ik ga me vast oriënteren op zachte zadeldekjes en fietsbroeken.

Herstellen

Maandagochtend loop ik 's morgens al om negen uur naar de tuin. Het is een half uur lopen, en inmiddels is dat goed te doen. Ik ga een beetje rondhangen en proberen stukjes grasveld te maaien met de grastrimmer. Onkruid wieden is uit den boze.

Dat maaien. In de 'leefregels' die ik na de operatie mee naar huis heb gekregen staat dat ik max 5 kilo mag tillen. Zo'n grastrimmer weegt haast niets (1,5 tot 2 kilo), en daar bovenop komt de accu van 400 of 600 gram. Ik vind dat ik het wel kan proberen. Langzaam werken, vooral niet wild bewegen. Pauzes inlassen. Zus4 vindt dat ik het niet moet doen, niet, maar ik meen dat het kan. Het ding is zo licht. Ik voel er niets van. Als ik een boodschappentas optil (niet doen) voel ik dat echt wel. Het gras staat behoorlijk hoog door het vochtige weer, dus als dat gekortwiekt zou zijn geeft dat grote voldoening. Ik zal het aan de zuster vragen, beloof ik. 

Om elf uur loop ik weer terug naar huis en daarna slaap ik de rest van de dag. Vandaag dus maar niet. Ik ga een mandala inkleuren. Wel in een tuinsfeer.

The day before

Vandaag moet ik de tijd wat zien stuk te slaan. Af en toe belt er iemand van het ziekenhuis om wat te checken. Ik koop een paar stap-in schoenen zonder veters. Een doos met 80 kleurpotloden. Een boek.

In de mail zit een brief van het nieuwe bestuur van de volkstuinen dat ze binnenkort weer gaan 'schouwen'. Kijken of je het wel volgens de normen doet. Een van de onderdelen die geschouwd wordt is de heg. Mijn heg is zo erg, er zitten zoveel andere groeisels in behalve de oorspronkelijke heg, officieel moet dat er uit, maar daar is geen beginnen aan. 

Voorlopig doe ik maar een beetje kortwieken. Maar mijn heg is heel lang. Dat krijg je als je op een hoekje zit. Voor mijn verjaardag zou ik ook nog een elektrische heggenschaar krijgen, maar die was niet op voorraad. Dan vandaag maar met de hand. Dat eindigt altijd in enorme spierpijn in de onderarmen.

Als ik thuis kom wordt de heggenschaar bezorgd.

'Why Women Grow'

Voor mijn verjaardag krijg ik het boek Why Women Grow van  de Britse journaliste Alice Vincent. Ik zag het liggen in de boekhandel en had er meteen hoge verwachtingen van. Wat betekent je tuin voor je, in alle facetten. Zelf heb ik daarbij behalve de eigen tuinen ook de tuinen van de vriendinnen en de zussen in gedachten. Zo verschillend. Ik herinner me dat ik het prachtige Om én nabij van Yolanda Entius las over haar tuin in Frankrijk. Zij zei: Je moet eerst van je (nieuwe) tuin gaan houden zoals die is en je je ermee verbinden voor je een plan gaat maken.

ik beleef enorm veel onzegbare dingen aan de tuin en mijzelf in en om die tuin. Hoeveel tijd en energie je erin steekt. Hoeveel wildernis je prettig vindt dan wel kunt verdragen. Of je er ook kunt niksen en genieten. Of je almaar (zelf)kritisch blijft of ook tevreden kunt zijn met hoe het is. Of je je wilt verdiepen. Of je je wat aantrekt van de mensen en de tuinen om je heen. Die zijn zo anders, je kunt er niet eens aan beginnen om er tekst bij te maken. Dus ik ben heel benieuwd naar dit boek.

Ik heb de indruk dat deze schrijfster vindt dat vrouwelijke tuiniers tuinieren heel anders beleven dan mannen. Zelf heb ik daar geen idee over. Ik vind het een beetje een chaotisch boek. Zoals een dagboek chaotisch kan zijn. Van de hak op de tak. Ze schrijft veel over moederschap, kinderloosheid, al dan niet gewenst/gekozen. Zelf is zij een kinderloze dertigster met veel uitdijend gezinsleven om zich heen. Een relatie, een flat, de behoefte aan groen ook al is het maar in huis of op het balkonnetje. Hoe helend en heilzaam het is. Maar het is allemaal vrij willekeurig en associatief wat ze schrijft. Ze gaat bij allemaal vrouwen op bezoek die op een oproep om tuinenverhalen reageren en praat met ze over het leven (kinderen) en de tuinen. 

Ik had verwacht/gehoopt dat ze een soort van systematische diepspirituele gesprekken over het zijn in de tuin zou hebben, het werken, het niet-werken, het resultaat, de oogst, de keuzes, de planten, de groenten, het onkruid, de verwondering, de vreugdes, de teleurstellingen, de verzoening, het geluk. Het er gewoon maar zijn. De luchten, de vogels, de vorderingen, de bloeisels, het verval. Maar dat is het niet. Nu moet ik mij verzoenen met wat ze wel doet en doorlezen. Ik zou het hebben van een tuin nooit koppelen aan kinderen hebben of niet hebben. Zorgdrift?

https://www.gardenmuseum.org.uk/film/alice-vincent-why-women-grow/

Knoflook

Koningsdag 2026. Een buurvrouw van twee huizen verderop is ook aan het moestuinieren geslagen. Zij doet helaas niet mee met de moestuinbakken, die vindt ze geloof ik te ver lopen, zij moestuiniert liever in haar voor- en achtertuintje. 

Daar heeft zij een half jaar geleden achttien knoflooktenen gepoot, maar die tenen blijken er 10 maanden over te doen voor ze weer bolletjes geworden zijn. Of ik ze wil. Please. Nou vooruit.

 

Groentetjes

Ik wil natuurlijk niet opscheppen, maar toch wel een beetje wel. Want wat zijn mijn groentetjes al groot! We hebben vermoed ik superaarde gekregen in de nieuwe moestuinbakken. De spinazie is al helemaal af. De aardappelen beginnen boven de grond te piepen. De nog jonge rode en groene kolen wuiven in de wind. En er zijn (nog) helemaal geen slakken!

Molshopen

En ondertussen op de tuin... ben er al weken niet geweest. Vandaag heb ik behoefte aan een korte 'retraite' in eigen tuin, maar de petroleum van mijn kachel blijkt op. En dan is het echt koud.

De bekende deprimerende winterse troep overheerst in de tuin. Je zou het willen opruimen, maar het is beter het te laten liggen. Al dat afgestorven groen voedt de bodem. Wel bloeit de toverhazelaar en er zijn drie polletjes sneeuwklokjes. Tel uw zegeningen. Ik ga de vlinderstruik maar kortwieken, en de kuisheidsstruik, daar had ik in november geen zin in. 

En dan de molshopen. Dit heb ik nog niet eerder aan de hand gehad. Ze zijn wel heel veel en hoog. Tuinadvies: de aarde met een hark over het gazon harken en inzaaien met graszaad. Dat kan vanaf april-mei.

Im Garten

Ben al een tijd niet op de tuin geweest. Koud en nat en verval, niet meteen mijn favoriete plek momenteel. Bobby wil de picknicktafel in het huisje zetten, zodat hij minder verweert, mar  ik wil dat liever niet. Dan is het niet gezellig meer, zie rechtsonder op de foto. Ik heb toch de illusie dat ik me er terug kan trekken. Nu heb de tafel toch maar even schoongeboend, en droogt hij een weekje binnen. Dan gaat hij weer naar buiten met een zeil erover. 

Verder moet ik de komende week nog maar wat snoeien. De druif, de bramen, de vlinderstruik, de monniksstruik. En het bruine blad op het terras verwijderen. En de 'akkertjes' (borders) omspitten. Winterklaar maken. Dan is de schok komend voorjaar minder groot. 

En misschien een string met kerststerretjes kopen? En de Glühwein uit het kerstpakket hier naar toe?

Terug naar de tuin

Ik heb het gevoel dat ik al weken niet op de tuin geweest ben. Dat alles instort en steeds onverzorgder wordt weerhoudt me maar ik moet er naar toe om ook van dit seizoen te leren genieten. Stiekem koop ik bij het tuincentrum nog wel twee astertjes en twee cyclaampjes. Tot mijn verbazing is de lavendel aan een tweede bloei begonnen, alsook de fuchsia. En de rode kool die nooit een kool is geworden, is nu wel een bijzonder mooie plant. 

Gelukkig weet ik nog hoe de petroleumkachel die ik vorig jaar kocht aan gaat. Lekker warm is het nu, bij deze temperatuur. Vorig jaar tegen de vrieskou kon hij het niet aan.

Voor de achtertuin thuis koop ik nog wat bloembollen. Die gaan ergens in de grond en morgen ben ik ze vergeten. Witte reuzentulpen tulpen (Tulipa White Rebel) en witte vogelmelk (Ornithogalum ponticum Sochi). Nu in oktober vind ik witte bloemen heel mooi, maar vind ik dat in maart april ook? Bloembollen in de volkstuin doe ik niet meer. Twee jaar geleden zijn ze allemaal verzopen daar.

Spelen met AI

Een maand of wat geleden bij het augustus-etentje met de Tuinvriendinnen nam een van hen een lichtgroen snoeischaartje mee voor elk van ons en benoemde ons tot lid van de Orde van de Snoeischaar. Ik vond dat grappig en fantaseerde over een dreamcatcher als houder van de snoeischaar. En nu lig ik lekker te niksen op de bank en probeer eens uit of je CHATGPT een embleem kan maken. 

Mijn start-opdracht luidt: 'Maak een tekening van een dreamcatcher en een snoeischaar.' Ik krijg ze heel prozaïsch náást elkaar. Dan: 'Graag de snoeischaar òp de dream catcher.' Vervolgens: 'Mag het wat mysterieuzer?' Dan krijg ik iets zwarts. 'Niet zwart maar kleurig!' En tenslotte: 'Graag als een expressionistisch schilderij.' Heel geestig. Maar ik kan ons embleem misschien beter zelf tekenen.

Ineens regen

De voetbalvriendin zou op bezoek komen. We hebben al een hele tijd geen wedstrijden bijgewoond. De laatste die we zouden doen was de uitzwaaiwedsrijd tegen Finland, in Leeuwarden, vóór het EK. Maar het uitje dat we om die wedstrijd heen bedacht hadden was al met al zo prijzig, dat we er bij nader inzien van afzagen. 

Naar Zwitserland waar het EK was wilde ik niet. Te ver, te duur, en toen waren ze ook nog eens snel uitgeschakeld. Dus nu is het wachten op een nieuw voetbalseizoen.

Deze week zou ze komen, lunchen op mijn tuin, maar ineens is het mooie weer voorbij en kunnen we weken regen tegemoet zien. Heeft ze niet zo'n zin in. Dat snap ik, maar toch jammer. Ik was net gaan grasmaaien om een beetje een nette indruk te maken.

Klassieke muziek binnen in het huisje. Heerlijk sfeertje. Volgende keer de dikke trui mee.

Vijgenjam

Ik heb een mooie grote vijgenboom in de tuin, maar de vijgen stellen niets voor. Al voor het vierde jaar op rij brengt-ie alleen piepkleine kleiharde vijgjes. 

Nu liggen er ineens heel wat grotere rijpe vijgen bij AH. In de Bonus. Niet dat ze goedkoop zijn, maar ik heb er zes gekocht. Vijgenjam is heerlijk, tenslotte. Eén potje.

https://www.eefkooktzo.nl/vijgenjam/#wp-recipe-maker-single-recipe

Een stretcher

Op de straatapp post een buurvrouw een stretcher. Het gebeurt wel vaker dat iets boventallig of overbodig is geworden en vaak is er wel iemand anders die het kan gebruiken. Ik zie de stretcher zo voor me in de tuin. De houten bankjes binnen in het huisje zijn me toch te omslachtig om steeds naar buiten en binnen te slepen, dus ik toon interesse en zo ben ik ineens in het bezit van een grijze stretcher. Hij is heel lang en hij kan niet dubbel geklapt. Maar heeft wel twee wieltjes. Hm. Moet ik dan lopend met dat ding naar de tuin? 

Gelukkig heeft Bobby een iets beter ontwikkeld ruimtelijk inzicht dan ik en hij frot het ding zo in de auto. En ik breng het onmiddellijk naar mijn paradijsje. 

De alouette

Ik ben nog niet eens door mijn Bildtstars heen of ik heb alweer Alouette-oogst. Het is een aardappel die veel door biologische boeren wordt geteeld. Ik vond 'm in een emmertje pootaardappelen bij de firma Van der Neut in Groenekan. Dus nu heb ik geoogst: doré's, bildtstars en alouettes. Kan Bobby weer aan de gang met zijn aardappelrecepten.

Drie gele tomaten heb ik ook. En de druifjes zijn ook al zoet.

De aardappeloogst

Ik moet mij maar eens met de aardappelen gaan bezighouden. Op de volkstuin heb ik vijf groentebedjes ingericht met vijf aardappelrassen. In elk vakje heb ik vijf tot zeven poot-aardappelen gepoot. Een vak is helemaal verdord, volgens mij moet ik die nu oogsten. Andere staan er nog pront groen bij. Ik had er naamkaartjes bij geplaatst, want dit onthoud ik allemaal niet. Vier kaartjes vind ik terug: de 'doré', de 'bildstar', de 'alouette' en de 'irene'. Het vijfde kaartje is zoek.

De 'doré' is een vroege aardappel, leer ik,  die oogst je in juni-juli. Vandaar dat van die de blaadjes verdord zijn. De andere zijn 'late' soorten. Die hebben nog tot eind augustus. 

De tuinvriendinnen maken melding van woelratjes, mollen, muizen, ratten, duiven, kreeften een hele dikke haas. Daar heb ik (gelukkig) nog niets van gemerkt. 

Bobby heeft vandaag de kookbeurt. Wat dacht je van aardappelen, opper ik. En hij maakt een oer Duitse Kartoffelsalat.