Bobby maakt mij attent op de advertentie van de cursus Zing & Beleef in de VPRO-gids. Dus daar komen al die cursisten uit het hele land vandaan. Volgend jaar zijn er maar liefst drie cursussen! Romantiek, Kerst en Barok. Ik moet er de hele VPRO-gids voor door, wat is die dik, tot ik de advertentie eindelijk vind. Blijk ik zelf op de foto te staan, helemaal rechts. Vorig jaar met de Open Dag. Toen nog zonder bril. Dat is dan wel weer leuk.
Laatste avond Zing & Beleef Brahms. Ik kom op het nippertje binnen en ben de tenoren kwijt. Na enig zoeken vind ik ze vooraan bij de vleugel, vóór de sopranen. Ze zijn niet zo gemakkelijk te herkennen, want inmiddels zitten er meer vrouwen dan mannen bij de tenoren en bovendien zijn de mannelijke tenoren nogal vrouwelijk. Ze dragen roze of lichtgroene mohair truien, om maar wat te noemen.
Maar het tenorvak is vol, er is geen plaats meer voor Leen en mij. Snel sleept Hans de dirigent nog twee stoelen en een lessenaar bij. Hij vertelt bedacht hebben: Laat ik eens gek doen en de bassen (3) en de tenoren (12) vooraan zetten. Heb ik ook eens contact met hén. Want wij zitten altijd ver bij hem vandaan, achter die zeven rijen sopranen. Volgens Leen doet hij dit speciaal om mij in zijn ban te houden. Voelt hij dat wij dreigen af te haken.
We oefenen voor de Open Dag aanstaande zaterdag. Het fijne is dat we enkele malen dezelfde liederen zingen: 'Da Unten im tale', 'Abschiedslied', 'Am Donaustrande' en 'Erlaube mir, feins Maedchen'. Eindelijk durf je een béétje voluit te gaan. We zingen onder andere dit 'Erlaube mich, feins Mädchen'. Een lied met erotische connotatie, concludeert Leen. De alten zingen nogal sloom. 'Kom alten', moedigt Hans aan, 'ik durf het haast niet te zeggen, maar graag íets meer pássie!' De alten hinniken.
Voor de laatste keer genieten Leen en ik behalve van de liederen ook van die vele alten en sopranen met hun wonderlijke brillen, kapsels, jurken. Eén alt in het bijzonder trekt vandaag onze niet aflatende aandacht omdat zij een te korte jurk aan heeft, die vooral te kort is als zij zit. Haar benen kunnen het niet meer hebben. 'Ze is vroeger vast heel mooi geweest', fluistert Leen. 'Maar niemand heeft haar ooit verteld dat ze haar kleding inmiddels aan haar leeftijd mag aanpassen.'
Als het vijf voor tien is moeten we de slot van het levensgeschiedenis van Brahms nog horen. 'Hij wordt ziek', vertelt de dirigent. 'O, inderdaad, snel, hij moet nog dood!', zeg ik te luid tegen Leen. Alle koorleden en Hans zelf ook moeten lachen. Ik ben nu al treurig dat ik dit niet meer mee zal maken. Dat Rozenkoor wil ik niet hoor, zeg ik tegen Leen. We zijn het eens: eígenlijk is dit wel héél fijn, dit Zing & Beleef.
Eindelijk eindelijk eindelijk weer een avond Zing & Beleef Brahms. Ik ben twee keer niet geweest en het is geloof ik al wel zes weken geleden. dat is niet goed voor de Binding. We doen onderstaand Zigeunerlied, we zingen 'Selig sind, die da Leid tragen, denn sie solle getrostet werden' uit het Deutsches Requiem. Volgende week gaan we naar de uitvoering ervan.
We oefenen ook een paar eerder ingestudeerde liederen, die we over drie weken tijdens de Open Dag van het Concertgebouw op zaterdag 25 juni aanstaande gaan zingen. Het klinkt nog naar niks. Het dameskoor Furore waar ik laatst een uitvoering van bijwoonde had behalve een dirigente per repetitie ook een zangpedagoge, specifiek voor de interpretatie en de stemkleuring. Mijn buurman en ik hebben er vooral last van dat onze stem overslaat bij de hoge d en é. Hij zegt: 'Ik ga geloof ik maar bij de bassen'. Die mogelijkheid heb ik helaas nog niet.
Wißt ihr, wenn mein Kindchen am allerschönsten ist?
Wenn ihr süßes Mündchen scherzt und lacht und küßt.
Mägdelein, du bist mein, inniglich küß ich dich,
Dich erschuf der liebe Himmel einzig nur für mich!
Wißt ihr, wenn mein Liebster am besten mir gefällt?
Wenn in seinen Armen er mich umschlungen hält.
Schätzelein, du bist mein, inniglich küß ich dich,
Dich erschuf der liebe Himmel einzig nur für mich!
We doen bij Zing & Beleef Brahms eigenlijk dezelfde nummers als de vorige keer, zoals dit 'Am Donaustrande' en weer is het genieten, louter omdat je je partij redelijk onthouden hebt en het al behoorlijk heel mooi klinkt. Ook al als alleen de sopranen en alten samen zingen. 'Als wij straks jarig zijn', zeg ik tegen Leen, wij zijn daags na elkaar jarig, 'dan gaan we samen wat duetten zingen.' Daar reageert zij eigenlijk niet op.
Héérlijk avondje Zing & Beleef Brahms. Het is de vijfde avond van de reeks alweer, maar pas de eerste waarbij de mensen blij naar buiten stappen, omdat niet álles zo moeilijk was. Omdat we onze zanglijn eindelijk eens kunnen onthouden. Omdat we naar elkaar kunnen luisteren. Omdat het ineens ergens naar klinkt.De gezichten klaren op, de mensen gaan kletsen met elkaar. Hèhè.
We zingen ook nog 'Magdalena'. En dat lukt ook. Onderstaand filmpje klinkt wel 'n beetje hol, maar soit, dan zet u het na een of twee maten maar weer uit. Het is toch maar om een idee te gaven wat we daar doen, daar in dat Concertgebouw. Leen is er niet. In de pauze praat ik met een mevrouw die hier elke week voor uit Dordrecht komt. 'Zoiets heb je niet in Dordrecht'.
Vandaag doen we bij Zing & Beleef Brahms maar één nieuw nummer., namelijk een stukje uit 'Denn alles Fleisch, es ist wie Gras' uit Eind Deutsches Requiem. Dat is wel héél somber. Brahms ging zo somber componeren nadat zijn Mutti plotsklaps overleden was.
Verder herhalen we oude nummers. Dan blijk je toch wel iets onthouden te hebben van de moeilijke vorige lessen. Leen, die er de vorige keer niet bij kon zijn, kan nu een paar nummers niet meezingen, zoals 'Da unten im Tale', zie hieronder. Dat heeft als voordeel dat zij kan luisteren , en het klinkt héél mooi, zegt zij. Dit dameskoor op YouTube is al wel wat verder in de interpretatie dan wij zijn, moet ik bekennen.
In het theoriegedeelte behandelt de dirigent vanavond Ein Deutsches Requiem, waar we aan het eind van de cursus naar toe gaan, en laat hij 'Selig sind die Toten' horen. Er komt een herinnering bovendrijven aan mijn allereerste Meezingconcert in de Geertekerk te Utrecht, tweeënhalf jaar geleden. Uit dat Requiem zingen we dus een stukje uit het prachtige maar aardstreurige 'Denn alles Fleisch, es ist wie Gras'.
Leen en ik zitten nu vast naast twee grijze heren mannen in grijze truien, die heel vaak heel luid ernaast zingen, maar niet gehinderd worden door voorzichtigheid. Beter kunnen we ons verlaten op de vrouwentenorstem recht achter ons. Het is een vrouw uit Deventer. Zij zingt schel, maar heeft wel de juiste toon.
We blijven het erover eens, wij tenoren, hoe moeilijk Brahms is. Brahms was traditioneel, vertelt de dirigent, maar ook heel vooruitstrevend in zijn wonderbaarlijke harmonieën. We moeten de regels wel heel vaak herhalen voor we ze een béétje onthouden. Leen is er vandaag niet, ze heeft Peet weer gestuurd. Het is iets minder gezellig, want Peet zit bij de bassen. Hij heeft zich niet voor deze cursus ingetekend omdat hij niet van Brahms houdt, maar hij doet dapper mee. Hij vindt het ook heel moeilijk.
Na afloop van de cursus gaat hij folderen op straat, net buiten de draaideur, want hij organiseert een concert met madrigalen van Monteverdi in het Concertgebouw op 19 maart.
Les 1 van Zing & Beleef Brahms hebben we door mijn sleutelkwestie twee weken geleden helaas gemist, dus ook de inleiding in Brahms' Jonge Jaren. Maar we gaan vol in Les 2. De dirigent herkent Leen en mij en knikt ons blijmoedig toe. Er zijn veel nieuwe mensen, ze zijn qua karakters minder uitgesproken dan de vorige cursus. Of dat moet nog komen.
De tenorpartijen van vandaag zijn erg laag en diep. Moeten we terug naar de alten? En er zijn maar drie bassen. Een van hen is een man in een scootmobiel. Hij is eenzijdig verlamd en praat onverstaanbaar maar luid, graag door de dirigent heen, en hij laat steeds dingen vallen. Waarschijnlijk wordt hij het meest heugelijke karakter van deze cursus.
We zwoegen op Brahms. Ik herinner me met smart Les 1 van Zing & Beleef Händel met Viva Almira, waarna we met zijn allen juichend naar buiten gingen. en de week erop juichend terugkeerden. Dat is nu niet zo. Iedereen is nu aan het eind een beetje bedrukt. Het is wel mooi, maar het is zo moeilijk. Leen is dol op Brahms en zegt dat ik misschien geen 19e-eeuwse ziel heb. Zo ver zou ik niet willen gaan. Tot nu toe vind ik Brahms alleen nog maar gewoon heel moeilijk.
Brahms zou me moeten aanspreken. Het zijn vanavond hartverscheurende liederen over zondagen en afscheid. Misschien gebeurt het als ik er twintig keer naar luister en ze me helemaal eigen maak.
'Alten, let op de overgang!' vindt Leen de mooiste zin van de avond. Zij is nog jong en ziet niet dat de alten allemaal al ver voorbij de overgang zijn.
Ik kom thuis, pleur snel boodschappen in de keuken, zet de aardappels op het vuur, vuur staat hoog, ik ga snel boerenkool maken, want ik moet zo weer weg naar het Concertgebouw voor mijn eerste Brahms-klasje. Snel naar de auto om de tweede tas met boodschappen te halen, want daar zit de rookworst in. Deur dicht. Sleutel in huis gelaten. Help. De enige reservesleutel is in Utrecht. Wat nu? En de telefoon. En de portemonnee. Alles binnen. En die aardappelen staan op het vuur. Straks verbrandt Vespa levendig!
Crisismanagement. Buurman Paul is thuis, maar ik kan niet over het balkon naar mij toe want de balkondeuren zitten potdicht. Buurman Paul weet nog wel wat handige buurmannen, Michael en Ron. Buurman Michael kan er niets mee, maar Buurman Ron vast wel. Maar Buurman Ron is altijd pas om 7 uur thuis. De buurman geeft me zijn computer, zijn telefoon en een glaasje wijn. Ik bel enige Slotenmakers. Die van november op het Javaplein heeft geen tijd. De derde belooft over een uur te komen. Maar er staan aardappelen op het vuur. Hoog. Ik besluit eerst maar eens dat ik niet naar het Brahms-klasje ga, dat scheelt enigszins in de spanning. De buurman heeft ook Chinees. Of ik blijf eten. Nou leuk!
Als tegen zevenen Buurman Ron arriveert is de slotenmaker er nog steeds niet. Hij staat in de file. Buurman Ron is heel lang klusser geweest en boort zo een gaatje in de lijst naast de deur. Hij heeft de deur zo open. Het hele huis staat blauw. Grijnzend laat Buurman Ron mij de buurdeuren zien waar hij dit kunstje ook al geflikt heeft: vijf in totaal. Zonder sleutel het pand verlaten overkomt blijkbaar iedereen wel eens. Wanneer de slotenmaker arriveert betaal ik de voorrijkosten graag. Hij heeft zich zeer gehaast zegt hij, vanwege die pan op het vuur.
Het gaat weer beginnen! Ik krijg een mailtje: 'U heeft zich aangemeld voor de cursus Zing en Beleef Brahms die aanstaande maandag van start gaat. Gedurende tien bijeenkomsten maakt u onder leiding van Hans Veldhuizen kennis met de muzikale wereld van Johannes Brahms. Dit zult u doen door verschillende koorstukken te zingen en muziekfragmenten te beluisteren. Alle bijeenkomsten zullen tussen 20.00 uur en 22.00 uur in de Koorzaal van Het Concertgebouw plaatsvinden. De deuren worden 15 minuten voor aanvang geopend. Wij wensen u inspirerende avonden bij Zing & Beleef Brahms. Leen, heb je er weer zin in?
Vast een voorproefje naar het koorgeluid van Brahms. Heel anders weer dan Bach en Händel.
Ter voorbereiding op zaterdag heb ik de ganse avond aan de iPod, de partituur en de piano gehangen. Het is werkelijk ondoenlijk om uit die 95 pagina's en die oceaan aan geluid je eigen partij te distilleren. Ik kan het niet! Help! Het is zo vermoeiend dat ik er bij in slaap viel. Stel je voor dat ik zaterdag de weg kwijtraak. Ik denk dat ik uit pure stress maar ongesteld ga worden.
Bobby probeert mij gerust te stellen met de kennis dat er maar liefst 120 alten komen. Ik hoef alleen maar in het midden te gaan staan en desnoods te playbacken. En bovendien zijn die meezingconcerten bedoeld als een festíjn voor amateurzangers.
Mischien gaat het leerproces via de combinatie beeld+geluid beter. Er zijn op YouTube ontieglijk veel filmpjes van deze muziek. Hieronder staan alle delen. U hoeft er echt niet naar te kijken, dit is puur lesmateriaal voor mijzelf.
