Oost West Thuis Best

Nog snel even voor het afreizen naar het Land van Herkomst een simpele viltstift-tekening maken van mijn Amsterdamse Brug. Ik noem hem altijd voor het gemak de Schellingwouderbrug, maar de eerste brug, die over het Amsterdam Rijnkanaal,  heet eigenlijk Amsterdamse Brug.

De omgeving die voor anderen misschien heel niksig is, is voor mij inmiddels al heel betekenisvol. Ik woon bij de bomen links. Bij het groen rechts ligt de camping. Daar kunnen we kiezen voor een wandeling naar de Oranjesluizen of naar de jachtgavens. En tussen de beide kades door varen de binnenvaartschepen af en aan.

Eeuwige hunkering

Vorige week - op de apenrots - kreeg ik na afloop mooi wel het boek Ik herhaal je mee van en over de dichteres Ingrid Jonker, een van de meest invloedrijke Zuid-Afrikaanse dichters van haar generatie. Vanwege haar talent, schoonheid en eeuwige hunkering naar liefde wordt ze wel vergeleken met Virginia Woolf, Sylvia Plath en Marilyn Monroe.

Een bloedmooie talentvolle vrouw met een dramatisch leven, waar ze toen ze 32 jaar was, dat was in 1965, zelf een eind aan maakte. Tijdens haar leven was ze al een  gewaardeerd dichter, maar toen Nelson Mandela in 1994 haar gedicht ‘Het Kind’ voordroeg tijdens de opening van het parlement, groeide ze uit tot een icoon. Haar werk wordt tot op de dag van vandaag door miljoenen Zuid-Afrikaners gelezen en op scholen onderwezen.

In deze bundel staan haar gedichten - zowel in het Zuid-Afrikaans als in de vertaling door Gerrit Komrij. Het tweede delel van het boek bestaat uit een biografie door Henk van Woerden. Haar vader was de journalist Abraham Jonker, die nog voor de geboorte van Ingrid het gezin verliet en met niets achterliet.  Ingrid groeide op met haar zusje bij haar grootouders. Haar moeder werd steeds depressiever en pleegde uiteindelijk zelfmoord. Ingrid was toen tien jaar. Haar grootmoeder was niet in staat om voor de meisjes te zorgen en toen moesten ze bij hun vader en zijn nieuwe gezin gaan wonen. Hun vader accepteerde deze dochters maar met moeite.

Ingrid verwerkte haar verdriet in gedichten. Al op dertienjarige leeftijd schreef ze haar eerste bundel, getiteld Na die Somer. Een paar jaar later kwam ze in contact met de dichter D.J. Opperman en hij werd de mentor die ze nodig had. De relatie met haar vader verslechterde. De erkenning die ze van hem verlangde kreeg ze niet en met haar vrijgevochten ideeën raakte ze steeds verder van hem verwijderd.

In 1956 trouwde  ze met schrijver Pieter Venter. Het huwelijk was geen succes en na een aantal jaar scheidden ze. Ingrid ging terug naar Kaapstad en werd daar de ster van deen groep artiesten die streden tegen de Apartheid en zich mengden met zwarte kunstenaars. Ze had een heftige liefdesverhouding met twee schrijvers, met Jack Cope en André Brink, maar door haar wisselvalligheid durfden beiden zich niet aan haar te binden. 

Ingrids tweede bundel stuitte op veel weerstand door het duidelijke standpunt dat zij innam tegen de Apartheid en werd tegengehouden door de censuurcommissie, waar haar vader in zat Vader en dochter kwamen lijnrecht tegenover elkaar te staan. Ingrid belandde in een depressie en werd opgenomen in de psychiatrische inrichting, waar haar moeder een einde aan haar leven had gemaakt. 

Even leken er betere tijden aan te breken. Haar tweede bundel Rook en Oker werd uiteindelijk toch gepubliceerd, lovend ontvangen en in 1964 bekroond met de Afrikaanse Pers-Boekhandel Prijs. Met dat geld vertrok ze naar Europa, maar de reis bracht haar niet bracht wat ze ervan gehoopt had. Eenmaal terug in Zuid-Afrika werd ze weer opgenomen. In de nacht van 18 op 19 juli 1965 liep ze de zee in.

Onlangs is haar leven verfilmd: Black Butterflies, met in de hoofdrollen Carice van Houten en Rutger Hauer. Vinnie zegt dat het een draak is, met als hoofdlijn Carice van Houten die een dichteres speelt.

Laarzenpad

Dauwtrappen doen we in de Amerongse Bovenpolder langs het Laarzenpad. Niet in de ochtendstond trouwens, maar pas vanaf 13 uur. Het Laarzenpad dat we uitgekozen hebben sopt vandaag gelukkig niet, in tegendeel, het is er tamelijk verdroogd, net als de rest van Nederland. Er is daar bij Amerongen een behoorlijke veerpont, maar geen Veerhuis, zoals je zou verwachten. Dus ook na afloop geen beloning in de vorm van patat of ijs.

Daarom steken we maar de Nederrijn over, op naar de provincie Gelderland, naar de Betuwe, maar ook dáár geen uitspanning. Alleen een stalletje met vers fruit. Zijn die kersen gewassen?, vragen we 'n beetje bezorgd. Want zo zijn we opgevoed. Fruit en groente moet je wássen. Nee, u kunt die kersen zo wel eten, zegt de verkoper. Dus eten we op de pont terug naar Utrecht een pond kersen.

Mooi is Nederland toch, op sommige plekken.

Favorite things

Ik heb een boek gekocht, Je leven schrijven  van Julia Cameron, die haar lieve lezers ervan probeert te overtuigen dat het heel verrijkend is om elke dag een half uur met de hand te schrijven. Roro7 heeft laatst een stuk gemaakt over het boek Het ondiepe van Nicolaas Carr over hoe internet ons denken en werken veranderd heeft. Hoe kort onze aandachtsspanne is geworden. Hoezeer het ook ons werk veranderd heeft.

Maar het is volgens mij niet alleen internet, het is ook de computer an sich. Schreef en stuurde ik vroeger veel ansichtkaarten en brieven, met de hand, tegenwoordig gaat het schrijven in de vorm van blogs, e-mail, interviews, nieuwsberichten, artikelen, strategie-notities en zelfs powerpoint-presentaties. En tegenwoordig doe ik ook nog eens veel op de iPhone. Als je met de hand schrijft put je uit een heel andere bron.

Eén van de eerste oefeningen in het boek is een lijstje schrijven van de dingen waar je gelukkig van wordt. My favorite things. Ik heb het nog niet gemaakt, maar van de week heb ik zoveel roze bloemen gekocht, dat we mogen concluderen dat die wel op mijn lijstje favorieten kunnen. Roze lelies (20), roze gerbera's (30) en roze geraniums (10).

En zo associëren we wat voort. Ik heb ook een nieuw rond boekje gekocht met bloemenmandala's.  Mag ook op mijn lijstje mijn favoriete dingen: mandala's. Dus vandaag kleur ik een mandala in met roze bloemen.  Ik kan er niets aan doen: ik vind het tuttig, maar ik word er ook blij van.

Mandala's zijn voor sommige mensen net zo eng als tarotkaarten. Laatst in het vliegtuig van Lesbos naar Schiphol lieten Jeroen, Sabien en ik elkaar onze vakantiekiekjes op onze respectievelijke  iPhones zien. Bij mij zaten tussen de foto's van Samos ook twee tekeningen en twee mandala's. Naar die mandala's keken ze met nauwelijks verholen afgrijzen. 'Dat deed Dorothéa ook',  zeiden ze. Dorothea ken ik niet, maar ze vonden ze heel aardig, weet ik nog. Máár... ze was esoterisch. Val ik nu ook in die categorie?

Alzheimer Experience

Regisseur Paula van der Oest heeft een interactieve internetfilm gemaakt, Alzheimer Experience, die een unieke inkijk geeft in de belevingswereld van dementerenden en hun omgeving: alle tien scènes uit het dagelijks leven van dementerenden zijn vanuit verschillende perspectieven te bekijken. De film is bedoeld voor de steeds groter wordende groep mensen die dagelijks te maken heeft met deze ziekte. Als familielid, mantelzorger of professioneel verzorger. Bij ongeveer 235.000 Nederlanders is de diagnose Alzheimer gesteld. Het aantal Alzheimerpatienten zal in de periode tot 2050 ten minste verdubbelen.

De Alzheimer Experience is een initiatief van Alzheimer Nederland, Marco Ouwehand en Anne-Mei The. Ouwehand kwam met de ziekte in aanraking toen zijn moeder Alzheimer kreeg. Hij vond het verpleeghuis waar zijn moeder terechtkwam geen prettige omgeving voor haar. Daarom is hij een eigen concept voor verpleeghuizen gaan ontwikkelen, de Martha Flora-huizen genoemd naar zijn moeder. Het eerste huis is in mei geopend in Elst op de Utrechtse Heuvelrug.

'Niemand op kantoor heeft een decoupeerzaag'

In het kader van mijn verhaallijn 'IJzerwaren' valt mij het bericht op van Jan Heemskerk (hoofdredacteur Playboy) op Nu.nl die zich zorgen maakt over de ijzerwaren van de moderne man. Zijn (mannelijke) collega's hebben geen gereedschap meer. Waar praten zij over? Over Japanse designerjeans van zuiver zijde, kasjmieren mutsjes, moeilijke retro sneakers en V-halsjes met krullend borsthaar. 'We worden omringd door zoveel metroseksuele zoetigheid.' 

Heemskerk probeert het gesprek op de redactie (over de liefde of het gebrek daaraan, de hobby’s, de klussen) op het onderwerp gereedschap te brengen. Op de decoupeerzaag, in zijn beleving een stuk gereedschap dat niet mag ontbreken in de gereedschapskist van een beetje man. Je zult maar een kabelgaatje moeten zagen in de zelfgetimmerde wandkast. Of een mooi patroon in de eigenhandig gefröbelde biechtstoel knutselen. De decoupeerzaag; hij zou zich zónder geen raad weten. Geen dag.

Niemand op kantoor van Playboy heeft echter een decoupeerzaag. Heemskerk vraagt: 'Een dremel dan?' Ongelovige blikken. 'Een haakse slijper?' …  'Een klopboormachine?' De secretaresse - de enige vrouw bij Playboy - heeft er één. 'Dopsleutelset?' Blanke blikken. Haastige inventarisatie leert dat de gemiddelde collega een weekplastic uitklapkistje heeft met een kruiskopschroevendraaier, een waterpomptang, en een hamertje-tik-hamertje.

Even checken op onze hoogculturele redactie. De ijzerwaren hadden we nog niet gehad, maar we doen tegenwoordig best nieuwe gespreksonderwerpen. Sinds kort hebben wij namelijk een collega die naar voetbal gaat. Die van FC Twente is. Die maandags over voetbal práát. Vinnie vindt het maar niets. Die meent dat we ons tot onze oude onderwerpen moeten beperken.

Toch breng ik vandaag even het onderwerp gereedschap in - mijn eigen gereedschapsbord indachtig. Maar iedereen bij ons, jongens en meisjes, zegt alle gereedschap te hebben.

'Op feestdagen wordt als regel niet gewerkt'

Ik heb hele discussies over het fenomeen Hemelvaartsdag, is het werkdag of niet? Ik dacht het niet, beschouw het als een christelijke feestdag waarop iedereen vrij is, en alleen sommige winkels open zijn. Het is een dag om een lange wandeling te maken. Dauwtrappen is misschien wat erg vroeg, maar toch wel de-paden-op-de-lanen-in.

Bij de bedrijven waar ik de afgelopen decennia gewerkt heb is het zelfs gebruikelijk de medewerkers op de vrijdag na Hemelvaartsdag verplicht een vakantiedag op te laten nemen. Dat vind ik gewoon. Maar anderen minder. Misschien is het wel níet gewoon.

Google moet uitkomst bieden. 'Nederland kent vier soorten feestdagen: 'Nationale', 'Algemeen Erkende', 'Christelijke' en 'Regionale'. Of iemand vrij heeft op deze dagen wordt niet bepaald door de overheid, al hebben wel alle ambtenaren vrij. Of je recht hebt op vrij hangt af van je CAO.' De Nationale Feestdagen zijn: Koninginnedag en Bevrijdingsdag. De Algemeen Erkende Feestdagen zijn Nieuwjaarsdag, 1e en 2e Paasdag, 1e en 2e Pinksterdag, Hemelvaartsdag,  1e en 2e Kerstdag. De overige Christelijke Feestdag is Goede Vrijdag (niet vrij) en de Overige Feestdag is Carnaval. Welke de Regionale Feestdagen zijn vermeldt het artikel niet.

In onze CAO staat in Artikel 12 ('Feestdagen'): a. Onder feestdagen worden in deze collectieve arbeidsovereenkomst verstaan: Nieuwjaarsdag, de beide Paasdagen, Hemelvaartsdag, de beide Pinksterdagen, de beide Kerstdagen en Koninginnedag, alsmede nationale feestdagen die door de overheid worden vastgesteld. b. 5 mei wordt een maal per 5 jaar aangemerkt als een feestdag in de zin van deze CAO. c. Op feestdagen wordt als regel niet gewerkt. Voor zover deze feestdagen vallen op werkdagen waarop door de betrokken journalisten zou moeten zijn gewerkt, wordt over deze dagen het salaris doorbetaald.

En Wikipedia meldt verder over Hemelvaart: 'In veel plaatsen worden jaarlijks terugkerende evenementen georganiseerd, zoals het Breda Jazz Festival, Dauwpop in Hellendoorn, Het Nederlands Jongleerfestival en verschillende boekenmarkten, jaarmarkten en braderieën. Ook is deze dag door de ANWB tot Nationale Stoomtreindag omgedoopt. Eind 20ste eeuw kreeg deze dag steeds meer een commercieel karakter. Ambtenaren hebben een verplichte vrije dag.'